Ofset Baskı Makineleri (2)
1.5.Tabaka Ofset Baskı Makine Üniteleri
1.5.1.Kâğıt Verici Asansör
a-Emici sistem
19. yüzyıl sonlarına kadar kâğıt verme işlemi el ile yapılırdı. Ofset makinelarının gelişmesi ile kâğıt verici sistemler geliştirilmiştir. 1792 de Alman mühendis Klein ilk olarak istifdeki kâğıdın en üst tabakasının hava üfleyici ile kaldırılmasını denemiştir.
Kalkan kâğıt ön pozaya ulaştırılmıştır. Başlangıçta kırma makineları için düşünülen bu sistem bugün dahi uygulanmaktadır.
b-Rotary sistem (Spiess)
bu sistemde kâğıt, transport bantları ile alınıp yürütülürdü. Vakum kullanılmazdı. Vakum ile kâğıdın emilmesi sonradan sağlanmıştır. En üstteki, serbest duran kâğıt küçük bir sürtme çarkı ile hareket ettirilip, pozaya götürülür. Aparatın çalışması muntazamdır. Kâğıt havalandırma için makinenın durdurulması gerekmez.
Rotary kâğıt verici sistem bugün, özellikle kırma makinelarmda kullanılmaktadır.
c-Nonstop kademeli sistem
mabeg ve Spiess gibi özel kâğıt verici asansör imalatçı firmalar, günümüzde bu sistemi uygulamaktadır. Verici asansörün kalbini teşkil eden ve kâğıt istifi üzerinde bulunan emici kafa, emme, üfleme ve hava akımını mekanik olarak düzenlemektedir. Kâğıdın arka kenarında bulunan iki emici, kâğıdı birbirinden ayırır ve ileri doğru iter. Aynı anda ayak biçiminde şekil verilmiş olan bir üfleyici altta kalan kâğıtlara basınç yapar. Böylece bu kâğıtların, en üstteki kâğıtla birlikte emilmesi önlenmiş olur. Bu arada diğer iki üfleyici 5 ile 8 tabakayı üfleyerek birbirinden ayırarak havalandırır. Havalanan kâğıtlardan en üstte bulunan, iki adet taşıma emiciler tarafından kaldırılıp 10 cm. kadar öne itilir, kâğıt, tabla üzerinde 2 transport makaralarının altına itilmiş olur. Taşıma emicileri tekrar geri dönüp diğer kâğıdı alırlar, bir önceki kâğıdın altına sürerler. Böyle devam edip giden kâğıt taşımacılığı, kâğıtlara merdiven gibi bir kademe biçimi verir. Bu sebeple sisteme nonstop kademeli sistem diyoruz.
Emici kafa, üfleyiciler, kâğıt ayırma emicileri, taşıma emicileri, havalanan kâğıdı tekrar yere indirici fırçalar, düzenleyici ağırlıklar ve ayaklar hareketli oldukları gibi kâğıt ve baskı şartlarına göre ayarlanabilir. Yerleri değiştirilebilir.
Kâğıt baskıya geçtikçe verici asansör yukarıya doğru hareket eder. İstif asansöründe birkaç yüz kâğıt kalınca -ki bu kâğıtlar demir çubuklar üzerinde dururlar-alt kısma kâğıt istifi yapılıp, üstteki kalan kâğıtların seviyesine kadar yükseltilir. Sonra demir çubuklar çıkarılır. Böylece makine durdurulmadan kâğıt istifi yapılmış olur. İşte bu imkânlardan dolayı “Nonstop” yani durdurmadan kâğıt istifi terimi kullanılır.
1.5.2.Kâğıt Girişi
a-Aparat tablası
Aparat tablası, verici asansör ile baskı ünitesi arasındaki bağlantıyı teşkil eder. Üzerinde sonsuz dönen 4 ile 8 adet transport bantı vardır. Daha üstte çelik borudan yapılmış bir çerçeve bulunur. Bu çerçeve üzerine monte edilmiş olan ve ayarlanabilir nitelikteki plastik tekerlekler, fırça makaraları, bilyalar, kâğıdı durdurucu ve düzeltici fırçalar, tabla üzerinde yürüyen kâğıt tabakalarına yön verirler.
b-Kâğıt düzeltme mekanizmaları
Baskı ünitesi ile temas etmeden önce çok kısa bir süre durdurulan kâğıt, makaslara paralel hale getirilir. Hafif bir yamukluk varsa düzeltilir.
c-Poza düzeni
Düzeltilen kâğıt,poza mekanizması tarafından yana doğru itilerek veya çekilerek,yan tarafının düzgünlüğüde sağlanmış olur.Yan poza,ileri geri hareket eden bir segman ve bunun da üzerindeki yine hareketli bir kâğıdı yana doğru çeken veya iten makaradan oluşur.Her ikisi, durdurulmuş olan kâğıdı 2-6 mm arasında iter veya çeker.
d-Makaslar
Ön ve yan pozası ayarlanan kâğıt, makaslar tarafından sıkıca tutulur ve döner haldeki baskı kazanına itilir, basılan kâğıt istife giderken makaslar geri döner ve yeni kâğıdı baskı kazanma götürür.
e-Emniyet düzeni
Emici kafa ile makaslar arasında, makineların tiplerine göre değişen güvenlik tertibatları bulunur. Bunlar çift kâğıt akımını, kâğıdın geçmemesini veya kâğıdın eğri veya kırışık olma durumlarını kontrol ederler ve makinenın süratini rölantiye alır. Gerekli elektrik kontağı, ya doğrudan doğruya mekanik dokunma şeklinde fotosel ile yani ışık teması ile sağlanır.
3-Kâğıt İstif asansörü
Tüm ofset makinelarında, basılan kâğıtlar zincirli makas sistemi tarafından alınır ve istif asansörüne gönderilir. Hızla gelen kâğıtlar emici silindir tarafından durdurulur, daha doğrusu kâğıtların hızı kesilir. Yanlardaki düzenleyiciler ise kâğıtların yan düzenlemelerini sağlarlar.
4-Ayar düzeni
Baskıya başlamadan önce makinenın baskıya hazır hale getirilmesi gerekir. Bunu sağlayacak olan baskı ustası ve onun yardımcısı el ele verip makine ayarlarım gözden geçirir. Böylece kalıp, kâğıt, boya ve baskı makinesı arasında gerekli uyum sağlanabilir.
Ayar için yapılması gereken işlemler şunlardır:
Kalıp, kazana, germe çubuğu vasıtası ile takılır, vidalanır. Ayar rehber ve skalası, kalıbın düzgün ve ortalıklı takılmasında yardımcı olur. Daima aynı kalınlıktaki plaka tipi kullanıldığı taktirde, alt besleme standart olur ve ayrıca sorun yaratmaz.
Kâğıt, havalandırılarak asansöre yerleştirilir. Ebadına göre daima makinenın ortasına ayarlanır. Önemli olan, kâğıt istifinin asansörde havalı olarak yerleşmiş olması ve kenarlarının birbirine yapışık olmamasıdır. Boya mümkün olduğu kadar kutudan alındığı gibi kullanılabilmelidir. İlave gerekiyorsa, mermer taş üstünde veya duruma göre boya haznesinde spatül ile iyice karıştırılır. Boyanın rengi, baskı orijinaline, inceliği de kâğıda uygun olmalıdır. Kalıptaki şekillerin durumuna ve hizalarına göre, boya ayar vidaları ile boya akış ayarı yapılır. Makine ayarlarından bazıları her baskı başlangıcında yapılır. Bazı ayarlar ise, işin durumu ile direkt olarak ilgilidir. Ayar için başlıca hareket noktası kâğıdın ebadı, kalınlığı ve cinsidir. Buna göre aşağıda deyinebileceğimiz ayarlamalar yapılır.
Baskı Ünitesi: Kâğıt, boya ve kalıbın cinsine göre boya ve su merdaneleri ve bunların kalıpla temas durumlarıkontrol ve ayar edilir. Ezici merdanelerin basıncı 1/10 mm kalınlığındaki astralon bantlarla ayarlanır.
Kâğıt Girişi: Emici kafa, kâğıdın özelliğine göre hassas şekilde ayarlanır, vakum lastikleri düzenlenir vekontrolden geçirilir.Tabla ve Pozaları: Kâğıtların tabla üstünde teker teker gönderen transport makaraları basınçları, sperler,makaslar ve çift kâğıt kontrol elemanları birer birer gözden geçirilir, gerekli düzenlemeler yapılır.Kâğıt İstifi: Basılan kâğıtların, tek renkli makinelarda istife, çok renkli makinelarda 2. baskı ünitesine gönderilmesi için gerekli kontrol ve ayar yapılır
Bütün bu temel ayarların doğru ve eksiksiz olup olmadığını kontrol etmek için aşağıda sıralanan biçimde baskıya geçilir.
Kâğıt, boya ünitesi çalıştırılmadan boş olarak makineden geçirilir.
Merdanelere boya verilir.
Yıkanmış ve su verilmiş olan kalıba ilk boya verilir.
İlk baskıya geçirilir.
Makineden çıkan ilk kâğıtlar üzerinde gerekli renk tonu, boya dağılımı, resimlerin duruşu, montaj hataları, kayma, çiftleme ve her türlü ayar bozuklukları hassas şekilde tetkik edilir. Birkaç baskıdan sonra boya-su dengesinin de kurulmuş olması gerekir.
Sorumludan baskı onayı alınır ve esas baskıya başlanır.
BASKI
Esas baskının başlangıcından bitimine kadar baskıcının dikkat etmesi gereken hususlar: Renk tonunun aynı kalması, Ayarlı baskının bozulmaması, Basılan işin temizliği, Makinenın emin biçimde çalışması, Kâğıdın daima düzgün gitmesi, Az boya ve az su ile kurulan dengesinin sürdürülmesi.
5-Mürekkep ünitesi
Ofset sisteminde gerekli boya film tabakası 1/500 mm kalınlığındadır ve tipoya nazaran daha incedir. Boya haznesinden baskı kalıbına gelen boyanın bu kadar incelmesi için merdanelerin saısı, düzeni ve çaplan büyük önem taşır. Merdanelerin başlıca görevi, boyayı rastgele inceltip kalıba vermek değildir. Önemli olan, boyanın tüm plakaya eşit incelikte dağılmasının sağlanmasıdır. Bunun sağlanması için merdanelerin sürtünme diğer mekanik ve ısıya dayanıklı olması gerekir. Ayrıca kademesiz ve hassas boya ayar imkanı+, kaliteli baskı faktörlerinden birisidir.
Her tabaka ofset makinesinde, bir taşıyıcı merdane bulunur. Bu merdane, boya haznesine bitişik verici silindirden boyayı alır ve ezici geniş silindire verir. Sağa, sola hareket eden küçük çaplı ezici merdaneler (vargel) büyük silindire yardımcı olurlar. Bu merdaneler, çelik, bakır veya plastikten yapılmıştır. Bu konuda mevcut üç ayrı sistem yürürlüktedir. Boya ünitesi imalatçıları bu sistemler üzerinde birleşememektedir.
Birinci sistemde boya silindirleri, baskı kalıbı kazanının yarıçapı kalınlığındadır.
İkinci sistemde ise silindir çapları daha küçüktür. (Roland, Narris)
Üçüncü sistemde ise irili ufaklı birçok silindir iki sistemin karışımım oluşturmaktadır. Bu sistem biraz pahalıya mal olur. (Roland parva, Color-Metal, Solna gibi)
Boya ünitesindeki silindir alanlarının kalıp kazanına olan orantısı ilgili boya ünitesinin kalitesi hakkında bir bilgi verir, ancak bu orantının aşırıya kaçması bir şey kazandırmaz.
Baskı kalıbı ile direkt temas halindeki merdaneler arasında da bazı farklılıklar mevcuttur. Şöyleki:
Bütün merdanelerin aynı kalınlıkta boya vermesi,
Her merdanenin kendinden öncekine oranla daha çok boya vermesi,
En çok boyayı en son merdanenin vermesi (Parva)
İlk iki merdanenin diğerlerine oranla daha çok boya vermesi,
Yukarıdaki sistemler arasında, uygulama yönünden pek kayda değer farklılık yoktur. Boya üniteleri, modern baskı makinelarının güçlü ve güvenli unsurlarından birisidir.
6-Su ( nem ) ünitesi
Su ünitesi, ofset sisteminin zayıf ve problem yaratmaya devam eden bir ünitesidir. Gerek baskı başlangıcında ve gerekse yaş baskı diyebileceğimiz veb ofsette, boya yoğunluğunun denge dışına çıkmasına neden olmaktadır.
Boya-su dengesinin kurulması, muhafaza ve kontrolü, önemli bir miktar fersude baskıya sebep olur.
Kuru ofset (Letterset) ile su kullanımı kaldırma deneyleri pek başarılı sonuçlar verememiştir; çünkü yuvarlak klişe maliyetinin yüksekliğini bir yana bırakalım, kauçuktan baskı, dengesiz bir tram noktası vermektedir. İnce noktalar yayılmaktadır. Boya merdanelerinin ince ayarı ve sürekli kontrolü için harcanan emek ve zaman, su ünitesine harcanandan daha az değildir.
Bu nedenle Avrupa’da ve özellikle Amerika’da su ünitesinin geliştirilmesi, zayıf yanlarının düzeltilmesi için çaba harcanmaktadır.
En çok uygulanan sistemdir. Su haznesindeki krom kaplamalı çelik silindirden alınan su, bez hortumlu verici merdaneye aktarılır. Su merdaneleri, su emici havlu gibi bez






