B. Ö. İşl. Kalite Kontrol
| 10 Ocak 2010
3.3.1.Monitör kalibrasyonu
Tüm tasarım ve uygulamalar, montajlar, fotoğraf rötuşları, çizimler ve hatta dijital fotoğraf çekimler de bilgisayar ekranlarında gerçekleştirilmektedir. Fakat çoğu kez günlerimizi harcadığımız işlerimizin renkleri ekranda ayarladığımız gibi sonuçlanmaz; yıllardır ajans, grafiker, operatör, renk ayırım, servis büro ve matbaacılar arasındaki ‘Renk Uyuşmazlığı’ kavgası sürüp gider. Haklı olarak herkes de suçu birbirine yüklemektedir.
Kalibrasyon bir cihaz örneğin monitör için, gerekli olan temel ayarların yapılması veya herhangi bir baskı işleminin baskı kararlılığının sağlanarak her seferinde aynı sonuçların alınmasına yönelik yapılan faaliyetlerdir.
Ekranlarımızı kalibre etmeden ince monitörlerin renk konusundaki teknik özelliklerini de bilmemiz gerekir. Monitörde doğru renkleri görebilmek ve renk yönetiminin gerektirdiği profiller üretebilmek için, monitör düzenli aralıklarla kalibre edilmeli ve çalışma ortamının aydınlatması kontrol altında olmalıdır.
Ortam ışıklarının renk-sıcaklık değeri 5000 Kelvin dahi olsa, duvar, tavan, yer ve çevredeki diğer renklerden de doğrudan etkilenir ve gerçek değerini kaybeder. Uluslararası Standart olarak, renk ile ilişkili tüm işyerlerinde ortam duvarları ve çevresinin de mutlaka renklerin tonunu etkilemeyecek MAT NÖTR GRİ renkte olması gerekir.
Bizlerin de ekran karşısına oturduğumuz zamanlarda mutlaka nötr renkli giysiler seçmemiz gerekiyor. Çünkü ekranın karşısında oturduğumuzda, üzerimizdeki giysinin rengi, ekran camına yansır ve gördüğümüz renklerin tonlarını doğrudan olumsuz şekilde etkileyerek renk sapmalarına sebep olur.
Bu tür yansımaları önlemek için grafik ve basım endüstrisi için özel olarak üretilmiş siperlikli profesyonel ekranların kullanılması gerekir. Maddi olarak bu tür ekranları
almaya gücünüz yok ise, yapabileceğiniz en pratik çözümlerden biri ekran çevresini siyah veya koyu gri renkte kalın bir karton siperlik ile kaplamaktır.
Resim 3.24: Profesyonel ekranlar [19]
Son olarak monitör zeminini-background naturel gri olarak ayarlanması-RGB değerleri ile = 127, 127, 127- insan gözünün monitörün renk ısı derecesine adaptasyonunu kolaylaştırır. Ayrıca monitörde açık olan çalışmaya zemindeki renklerin karışmasını ve dolayısıyla da rengin görünmesindeki sapmaları önler.
Her marka ve model monitörün gösterebildiği renk genişlikleri (renk gamutu) farklıdır. Ayrıca monitör içindeki RGB protonlar ve fosfor değerleri zaman içinde güçlerini yitirir ve gösterdiği renk tonlarında sapmalar meydana gelir.
Bu durumda monitörünüzün markası, modeli, fiyat ve kalitesi ne olursa olsun, mutlaka belli aralıklarda renklerin (RGB protonların) sıfırlanması-eşitlenmesi gerekir. Bunun anlamı, ekranda beyaz, siyah ve nötr gri ton eğrilerini yeniden düzenleyerek renklerin doğru gösterilmesini sağlamaktır. Kısaca, ekran kalibrasyonundan önce mutlaka ekran sıfırlama işleminin yapılması gerekir.
Monitör kalibrasyonu için kullanılan üç yöntem vardır. Bunlar kullanıcının göz ile yaptığı manuel kalibrasyon, monitörün kendi kendine yaptığı otomatik kalibrasyon ve ölçüm cihazları yardımı ile yapılan kolorimetrik ölçüm kalibrasyonudur.
- 1. Manuel kalibrasyon
Manuel yöntemle kalibrasyon için Adobe Gamma ColorSync gibi çok bilinen yazılımların yanında kullanıcıya yardımcı olacak başka birçok programda vardır. Programlar kullanıcının parlaklık ve kontrastlık ayarlarının yanı sıra RGB renk dağılım dengesinin ayarlanması için test alanları sunar. Bu ayarlar görsel gözlemlere dayanır ve bu yüzdende çok güvenilir değildir. Eğer kalibrasyonda bu sistem kullanılıyorsa tavsiye edilen kalibrasyon işleminin birden fazla kişi tarafından beraberce yapılmasıdır.
- 2. Otomatik kalibrasyon
Bazı monitörlerde (Eski Apple ColorSync monitörlerde olduğu gibi) girilen kriterler doğrultusunda kendi kendini kalibre etme özelliği mevcuttur. Sistemin monitörün kondüsyonu ve çevre aydınlatması gibi faktörleri hesaba kattığı söylense de otomatik kalibrasyon sonrası yapılan kolorimetrik ölçümler bazı küçük sapmalar belirlemişlerdir. Ancak gene de bu yöntem bir çözüm olarak düşünülebilir.
- 3. Kolorimetrik Kalibrasyon
Kalibrasyon yazılımı öncelikle gamma, renk ısısı ve aydınlatma değeri gibi birtakım temel ayarları kullanıcıya sorar. Kullanıcı bunları sistemine göre ayarladıktan sonra program ekrana bir dizi renk demeti yollar. Bunlar bir spektrofotometre ya da kolorimetre ile ölçülür ve programa geri bildirim yapılır. Program bu veriler doğrultusunda monitörün RGB ışın dengesini ve buna bağlı olarakta renk sıcaklığını verir. Görülen sapmalar kullanıcı tarafından monitörün RGB kanallarından ayarlanarak düzeltilir. Ardından program kolorimetrik ölçüm cihazına başka renk demetleri daha yollar ve monitörün renk ve ton dağılım eğrisini hesaplayarak ayarlar. Böylelikle kalibrasyon işlemi tamamlanmış olur. Program çeşitlerine göre işlem bazı farklılıklar gösterse de temel yapı aynıdır.
Bu yöntemin avantajı, monitörün ölçümünün hassas bir şekilde yapılması, RGB fosfor değerlerinin doğru şekilde ölçülmesi ve bunlar doğrultusunda kalibrasyon işleminin göreceli olmadan hassas bir şekilde yapılmasıdır.
Ekran kalibrasyonun nasıl yapıldığını resimlerle GretagMacbeth’in EyeOne spektofotometresi ve Eye-One Match 3 programı ile anlatacağız. Öncelikle spekrofotometre bilgisayara bağlanır, bazı monitörler ölçüm cihazının kendi üzerlerindeki USB girişlerinden bağlanmasını isteyebilirler. Ardından program açılarak kalibrasyon ve profillemesi yapılacak cihaz türü yani monitör seçilir. Altta basit yada ileri seviye seçenekleri vardır, buradan gelişmiş/advenced seçilir. Pencerenin sağ tarafında yardım alabileceğiniz kısım bulunmaktadır. Burada hem o anki menünün kullanımı hakkında hem de genel olarak yapılması gerekenler hakkında bilgi verilmektedir.
,
Resim 3.25: Eye-One Match 3 programı [21]
Sağ alttaki oktan devam edildiğinde ikinci pencere olan monitör tipi seçim penceresi karşımıza çıkar. Buradan kalibre edilecek monitörün tipi olarak, LCD, CRT ve Laptop saçeneklerinden doğru olan seçilir ve sağ alttaki oktan bir sonraki pencereye geçilir.
Sonraki adım monitöre temel değerlerin verilmesidir. White Point monitörün beyazının renk sıcaklığıdır. Burada belirlediğimiz beyaza göre renkler kalibre edilecektir ve gösterilecektir. Kuşelenmiş ve beyaz kağıtlarda bu değer 6500 Kelvindir. Gazete kağıdı gibi kağıtlar ile çalışıyorsak 5000 Kelvini seçeriz. Gamma eskiden 1.8 olarak alınırdı ancak LCD ekranların doğası 2.2’ye daha uygundur. Zaten 2.2 gama daha doğru bir ton geçişi vermektedir bu nedenle de son bir kaç yıldan beri uluslararası ortamda da bu değer kabul görmüştür. Luminance yani ekran aydınlatma değerinin seçimi ise biraz daha değişkenlik gösterir. CTR monitörlerde bu değer genellikle 80-100 Cd/m2 kısaca kandela, LCD’lerde ise 120-140 kandeladır. Eğer Eizo marka LCD bir monitörünüz varsa 80-100 kandela yeterli olacaktır. Apple monitörler ise genelde 120 kandelada daha iyi sonuç vermektedirler. Unutulmamalıdır ki yüksek kandela değeri ekranınızın ekonomik ömrünün daha kısa zamanda tükenmesi demektir. Bu sebeple ekran tipine göre doğru aydınlatma değeri seçme oldukça önemlidir. Bu değerin seçiminde tecrübede oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Kalibrasyon sonuçlarınıza göre ekran ile baskıyı karşılaştırarak ekranın fazla parlak olup olmadığına karar verip yeni bir değer belirlemek mümkündür. Eğer ortam aydınlatmasını kontrol etmek istiyorsak en alttaki kutuyu işaretlememiz gerekir.
Resim 3.26: Eye-One Match 3 programı [21]
Ölçüm cihazının ölçüm sonuçlarının doğru olması için bu cihazında kalibre edilmesi gerekir. Spekrofotometrenin kalibrasyonu özel beyaz seramiğinden yapılan ölçümle yapılır. Kolorimetrelerin kalibrasyonu ise ölçüm yapan gözün ışık almaması ile yapılır, bunun için kolorimetrenin ölçüm yapan yüzü masanın üstüne konur ve “calibre” komutu verilir. Eğer ortam aydınlatmasını kontrol etmek istemişsek özel kafa spektrofotometreye takılır ve cihaz öyle kalibre edilir.
Ölçüm cihazı resimde görüldüğü tutularak ölçüm yapılır. Ortam aydınlatmasının renk sıcaklığı pencerenin altındaki birinci göstergede, aydınlatma değeride ikinci göstergede verilmektedir. Renk sıcaklığı 5000 Kelvin civarında, aydınlatma değeri ise 40-70 lüks arasında olmalıdır. Eğer renk sıcaklılığı 5000 kelvinin altındaysa ekranda renkleri olduğundan daha sarı ve kırmızımsı, daha yukarda ise daha yeşil ve mavimsi görürüz.
Diğer yazılar
 Tarih:10 Ocak 2010 280 okunma  Tarih:14 Ocak 2010 280 okunma  Tarih:16 Ocak 2010 280 okunma  Tarih:14 Ocak 2010 280 okunma |
