MUAMMER SARI -
Matbaa Öğretmeni

1970 ve 1980’li yıllara kadar ofset baskı yaygın değildi. Bu sebeple kitaplar ve çok baskılı
işlerin büyük bir bölümünün kurşun dizgi ile baskısı yapılıyordu. Sıcak dizginin olumsuz
koşullarında çalışan dizgi operatörleri, mürettipler, baskı ustaları ve hatta bir ölçüde teknik
sekreterler kurşun buharı solurlar, dolayısıyla da solunum ve sindirim sistemlerinde kimi
rahatsızlıklar oluşurdu. Bu sistemler büyük şehirlerde ofset baskının yaygınlaşmasıyla 90’lı
yıllardan itibaren daha çok Anadolu’da kullanılmaya başlandı.
Kurşun dizgi sistemlerinin alternatifi olarak gelişen elektronik dizginin son aşamasındaki
masaüstü yayıncılık sistemi, tipo sistemine göre sağlık yönünden olumsuz etkileri daha az olan
bir sistemdir. Ancak tümüyle sorunsuz değildir.

MÜY’de Güvenlik Önlemleri:

Çalışanların sağlığının olumsuz yönde etkilenmemesi için, ekranın karşısına oturuştan,
çalışma süresine değin kimi özelliklerin bilinmesi ve buna göre davranılması gerekir.
Bu özellikleri şöyle sıralayabiliriz:

1. Bilgisayar alırken, ekranın standartlara uygun olmasına dikkat etmek gerekir.
Standartlara uymayan ekranlar, sağlık açısından riskli olan, elektromanyetik bir alan
oluştururlar. Bu tip ekranlar önüne mutlaka ekran filtresi konulmalıdır.
Bilgisayar monitörünün manyetik alan çerçevesi 60 cm’dir. Bu uzaklık dışına çıkıldığında,
ışınların olumsuz etkisi azalmaktadır. Bu etkiyi azaltmanın bir başka yolu da ekranın
parlaklığının azaltılmasıdır. Bilgisayarın sırt ve sol yanları da elektromanyetik alan açısından
olumsuz bölgelerdir. Buralardan uzak durmak da yararlı olacaktır.

2.Televizyon ekranları pencere ve oda ışıklarının yansımasından nasıl etkilenirse,
bilgisayarlarda aynen öyle etkilenir. Bu nedenle monitörün yerleştirildiği yer ışık
yansımalarının en az olduğu yer olmalıdır ya da ışıklar öyle ayarlanmalıdır.
Ekranla göz arasındaki uzaklığın 50-60 cm arasında olmasına özen gösterilmeli; gözler sık sık
kırpıştırılmalı; iki saatlik sürelerde de ekran karşısından çekilip; dışarıda belirsiz bir doğrultuda
boşluğa bakılmalıdır. Bu sırada gerinmek, eklemleri oynatmakta ortopedik rahatsızlıkların
giderilmesi yönünden yararlı olacaktır.

3. Bilgisayar nemli ortamdan, sıvı kaynaklardan uzak tutulmalıdır. Bilgisayar başında
çalışırken bir şeyler yenip içilmemelidir. Bağlantı kabloları ayak altında ve çalışmayı
engelleyecek, elektrik çarpmalarına neden olacak biçimde açıkta olmamalıdır.

Matbaa Kimyasallarına Dikkat!

Günümüzde film ve kalıp hazırlığında kullanılan kimyasal maddeler çıplak elle kullanılırsa
vücuda zarar verebilir. Ancak birçok matbaada artık film ve kalıp hazırlığı el değmeden,
makineler yardımıyla tamamlanıyor. Masaüstü yayıncılık sisteminin devamı niteliğindeki film
pozlandırma ve yıkama sistemleri, geleneksel film hazırlama süreçlerini tamamen ortadan
kaldırırken; pozlanan kalıbın açılması da pek çok işletmede direkt elle yapılmıyor. Kalıp, kalıp
banyo makinesine gidiyor, oradan banyo yapılmış ve kurumuş bir şekilde çıkıyor.

Günümüz ofset teknolojisinde baskı aşamasında, mürekkepler, solventler ve kullanılan diğer
kimyasallardan kaynaklanan, solunuma dayalı hastalıklar söz konusu olabiliyor. Ancak
gelişmiş teknolojileri bünyesinde barındıran basım işletmeleri güvenli havalandırma
tertibatları ile bu sorunu önlemeye çalışıyorlar.

Matbaanın son aşaması olan ciltlemede de yine en önemli problemler iş kazaları ve solunum
yolu hastalıkları şeklinde karşımıza çıkıyor. Özellikle toza duyarlılığı olan, ciğerleri zayıf olan,
astım problemleri olan insanlar için gözle görülmese de kağıt tozları ciddi bir tehdit
oluşturuyor. Bundan başka kullanılan tutkallara dikkat edilmesi gerekiyor. Kullanma
kılavuzunda belirtildiği şekilde kullanılmazsa ciltte tahrişe neden olabiliyor.

İş Kazalarının En Önemli Nedeni Dikkatsizlik!

Tabaka halindeki kağıtları makineye yüklerken az miktarda kağıt alınması gerekir. Ağır kağıt
toplarının toplanması, düzeltilmesi ve makineye yüklenmesi esnasında iskelet yapısında çeşitli
bozukluklar olabilir. Kağıt tabakalarının aşırı derecede üst üste istif edilmesi sonucunda
kağıtların devrilme riski artar. Matbaa çalışanları sürekli işleri gereği, matbaada dolaştıkları
için bu kağıt yığınlarının matbaanın tenha bir yerinde olması gerekir.

Eski teknolojiye sahip matbaa makinelerinde, çalışan usta veya çırak su merdanelerinde
hazne suyunu kontrol ederken elini merdaneye kaptırabiliyor. Yine özellikle tek renkli ofset
makinelerinde bir renk basılıp başka bir renge geçerken, makinenin merdanelerindeki
mürekkep temizlenmesi gerekir. Bu temizlemem sırasında eller, hatta kollar bile makinenin
merdaneleri arasına sıkıştırılabiliyor.

En çok kaza riski taşıyan makinelerden biri de giyotinlerdir. Güvenlik sistemi olmayan
giyotinlerde çalışırken kağıtla birlikte parmaklarda kesilebiliyor. Güvelik sistemi olan
giyotinlerde makinenin önünde yer alan ışığa duyarlı iki tane birbirini gören fotosel sayesinde
fotoseller birbirini görmeden makinenin bıçağı, kağıdı kesmiyor. Bazen elektrik aksamındaki
bir tozlanma fotoselin çalışmamasına neden oluyor, o sırada çalışan kişinin de parmakları
bıçağın altında ise parmaklar kesilebiliyor.

Manuel yöntemle kalıbı banyo ederken, çalışan kişinin elini, kalıbın sivri kenarları kesebilir
veya delebilir. Yine kalıp pozlama makinesinde kalıp pozlanırken, pozlama esnasında çıplak
gözle pozlama makinesine bakılmamalıdır. Aksi takdirde göz rahatsızlıklarına neden olabilir.

Ofset ya da mücellit atölyelerinde sigara içme alışkanlığı felaketle sonuçlanabilir. Benzin ve
tiner kullanılan ofset atölyelerinde yangından korunmanın en önemli yolu, bu mekanlarda
ateşten uzak durmaktır.

Ekonomik açıdan dünyada önde gelen sektörlerden olan Kağıt endüstriside matbaacılık işkolu
hem işletmelerin büyüklüğü hem de kullanılan teknolojiler ve bunlara bağlı risk etmenleri
açısından çok geniş bir yelpazede incelenmelidir. Bu zengin çeşitlilik çalışanlarda ortaya çıkan
mesleğe bağlı sağlık sonuçlarının da son derece geniş bir spekturumda karşımıza çıkmasına
yol açar.

Sektörün iş sağlığı (ve güvenliği) ile ilgili çıktıları ile ilgili risk etmenlerini 2 temci başlık
altında irdelemek olasıdır

Çalışma ortamı ile ilişkili etmenler: kimyasal, fiziksel, ergonomik, psikososyal vb.Çalışma
koşulları ile ilişkili etmenler: çalışma süresi, ücretler, risk grupları, istihdam biçimleri vb,

Ortam, koşullar ve sağlık sonuçları ile ilgili bu çeşitlilik sektörün sağlık sorunlarına çok
disiplinli bir yaklaşımı, ilgili tarafların eşgüdümlü çalışmasını ve iyi düzenlenmiş bir sağlık (ve
güvenlik) örgütlenmesini gerektirmektedir.

I. Giriş ve Amaç

Basım ve matbaacılık ekonomik açıdan dünyanın önde gelen endüstrilerinden biridir. Küçük
ticari işletmelerden ileri teknolojik donanım ve sistemleri barındıran dev işyerlerine, ham
madde üreticisinden ara ürünü oluşturan taşeronlara kadar sofi derece zengin bir çeşitlilik
içeren sektör, çalışma yaşamı açısından onlarca alt birime ayrılarak incelenebilir. Sektörün
yapısal özellikleri nedeniyle çalışma yaşamı ile ilgili sağlık sorunları da çok geniş bir yelpazede
karşımıza çıkmaktadır. Bu endüstriler, üretim aşamalarında ortaya çıkan ve çalışanların sağlığı
açısından zararlı etmenlerin yanında çevresel kirleticiler yönünden de önemlidirler. Çevre
kirliliğini çalışanların sağlığından ayırmak doğru olmamakla birlikte bu yazının içinde ele
alınmamıştır. Yazı, çalışanların sağlığı ile çakışan ve üretim sürecinde ortaya çıkan zararlı
etmenler ekseninde sınırlı tutulmuştur.

II. Yöntem

Çalışan sağlığı açısından kağıt ve matbaacılık sektörleri 2 bölüm olarak irdelenmiştir. Birinci
bölümde ulusal ve uluslararası veriler ele alınmış, ikinci bölümde ise sektörlerin temel sağlık
sorunları irdelenmiştir.

III. Dünyada ve Türkiye’de Durum

Sektörlerin, özellikle de matbaacılığın çalışan sağlığı ile ilişkisi çok eski dönemlerden bu yana
bilinmektedir. Özellikle kurşun, çözücüler ve gürültünün yeri iyi tanımlanmıştır [1]. Bununla
birlikte, yeni teknolojiler ve sağlığa etkileri konusunda yeterli veri olduğu söylenemez.

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ve iş sağlığı kavramının uygulamaya geçiriliş biçimine göre
sektörlerin sağlık göstergeleri de farlılık göstermektedir. Örneğin doksanlı yılların ilk yarısında
Finlandiya’da, diğer üretim sektörleri ile karşılaştırıldığında kağıt endüstrisi iş kazası sıklığı
açısından daha iyi durumdadır. Aynı dönem verilerine göre kağıt endüstrisinde kaza sıklık hızı
Kanada’da diğer sektörlerle benzerlik gösterirken, Amerika Birleşik Devletleri (ABD). İsveç ve
Almanya’da ortalamanın %20-%70 üzerinde gerçeklemiştir [2].Türkiye’de 2000 yılında bütün
işkolları bir arada değerlendirildiğinde iş kaza sısıklık hızı binde 14 olarak gerçekleşmiştir.
Aynı yıl içinde kağıt ve matbaacılık sektöründe iş kazası sıklığı binde 31 olarak kayıtlara
geçmiştir [3]. Sektörde görülen kazaların büyük bölümünü ağır malzemelerin çarpması,
hareket halindeki malzeme, makine ya da sistemlerin “içinde, arasında, altında” kalma,
malzeme çarpması, ağır kaldırmaya bağlı kas iskelet sistemi travmaları, elektrik
kazaları,Termal ya da kimyasal yanıklar ve sıcak ile akut karşılaşmaya bağlı sorunlar oluşturmaktadır [2, 4].

SSK tarafından yayımlanan 2000 yılı verilerinde sektörde tanımlanmış hiçbir meslek hastalığı
yer almamaktadır [3]. Oysa, bu sektörlerde sık rastlanan bir zararlı etmen olan gürültü ile ilgili
ulusal/uluslar arası verilere baktığımızda (tanı konmuş) meslek hastalığı sıklığının yüksek
olmasını bekliyoruz. İşyerlerinin sağlık riskleri yönünden incelenmesini ve izlenmesini yürüten
temel kuruluşlardan İSGÜM tarafından yapılmış yayınlarda her iki sektörde de gürültü riski
olduğunu gösterilmektedir [2, 5, 6. 7]. Gelişmiş ülkelerin izlem sonuçları da bu işkolunda
gürültü riskinin yüksek olduğunu vurgulamaktadır, örneğin ABD’de kağıt endüstrisinde yer
alan işyerlerinin %75′inde gürültü seviyelerinin 85 dBA değerinin üzerinde olduğu
bildirilmektedir [2].

IV. Risk Altındaki Gruplar

Her iki sektörde de yalnızca üretime katılanların değil, bakım – onarım işçilerinin ve taşeron
çalışanlarının da riskleri paylaştıkları görülmektedir [l, 8]. Risklere yönelik oluşturulacak
politika ve eylem programlan bu nedenle tüm çalışanları kapsamalıdır. Planlamada, salt risk
alanı ve etkileşim içindekilerin göz önünde tutulması uygulamada aksaklıklara ve koruma
programının işlevini yitirmesine neden olacaktır.

V. Riskler ve Sağlık Etkileri

Sektörde çalışanları ilgilendiren sağlık sorunları iki temel başlık altında irdelenebilir:

l. Çalışma ortamı ile ilgili sorunlar

a) Kimyasal: organik çözücüler, polis iki i k hidrokarbonlar, alkol ve türevleri ‘ pigmentler,
asit ve bazlar

b) Fiziksel: gürültü, ısı nem, kazalar

c) Ergonomik: aydınlatma, uygunsuz konumda çalışma, ağır kaldırma, yineleyici hareketler

d) Psikososyal: yoğun iş temposu, yoğun dikkate)

2. Diğer Çalışına koşulları ile ilgili sorunlar

a) Süre:uzun çalışma süreleri, vardiyalı çalışma

b) Ücret

c) Risk grupları

d) Diğer

Bu işkolunda en sık karşılaşılacak sağlıkla ilgili sonuçlar ve temel korunma önlemleri
aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

VI. Sonuç-Tartışma

Sonuç olarak elimizdeki verilerin her iki sektörde de çalışanların sağlığı ile ilgili durumun iç
açıcı olmadığını vurgulamaktadır. İş kazalarının yüksek hızlarda olması, meslek hastalıklarının
ise hiç tanınmaması bu sektörlerde çalışanların, üretime katılanların sağlıklarını korumak için
bütüncül bir anlayışla ivedi planlamalar yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

VII. Kaynaklar

[l] Tonguç E. Meslek Hastalıkları Kılavuzu, TTB Yayınları, Ankara, 1993

[2] S.Kennedy, K.Toren. “İN JÜRİ ES AND NON-MALIGNANT DISEASF,”, Paper and Pulp
Industry. Encyclopedia of Occupational Health and Safety. Vol. 3 – Pages 72.1-72.19 (Printed
Version), ILO Geneva, 1998.

PAPER-CARDBOARD, INK, PRINTING

[3] SSK İstatistik Yıllığı, Ankara, 2000.

[4] K.Teschke, et ali. “OCCUPATİONAL HAZARDS AND CONTROLS”. Paper and Pulp Industry.
Encyclopedia of Occupational Health and Safety. Vol. 3 – Pages 72. l -72.19 (Printed Version),
ILO Geneva, 1998.

[5] A.Öztürk, N.Tapçı. 2000-2001 YILINDA İZMİR İSGÜM’DEYAPILAN ODYOMETRİK JEST
SONUÇLARININ GÜRÜLTÜYE BAĞI.l İŞİTME KAYBI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. 11
Ulusal İş Sağlığı ve İşyeri Hekimliği Günleri, 22-24 Mart 2002, İzmir. .

[6] Özkan Köse et ali. Assesment of hearing loss among \vorkers \vorking in noisy
enviroııments. International Public Health Congress. Octoher 8-12 2000. İstanbul

[7] G.Vural et ali. The effects of industrial noise on hearing. International Public Health
Congress. October 8-12 2000. İstanbul.

KAĞIT, MATBAACILIK VE SAĞLIK

Yard.Doç.Dr.Alp Ergör

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi

Halk Sağlığı Anabilim Dalı

İzmir-Türkiye

ULUSAL MESLEK STANDARDI

TABAKA OFSET BASKI OPERATÖRÜ

SEVİYE 3

TERİMLER, SİMGELER VE KISALTMALAR

AYAR KÂĞIDI: Baskıda ayar için kullanılan bozulmuş kâğıdı,
BASKI KONTROL ŞERİDİ: Baskı kalite özelliklerini densitometre ve spektrofotometre ile ölçmek için kullanılan şeridi,
BLANKET: Mürekkebin kâğıda aktarılmasını sağlayan belli
kalınlıklarda tabaka halindeki kauçuk malzemeyi,
ÇİFTLEME (DUBLAJ): Kâğıt üzerinde basılı görüntünün bölgesel ayarsızlığını,
EBAT İZİ: Basılan işin ebat ölçülerinde kâğıdın bitim noktalarında blanket üzerinde bıraktığı izi,
FERSUDE: Baskıda bozulmuş kâğıdı,
FORSA (Ofset): Kalıp, blanket ve baskı silindirlerinin birbirlerine karşı uyguladıkları basıncı,
IPA: Izopropil alkolü,
IR (KURUTUCU): Mürekkebin kâğıt üzerinde ısı ile kurumasını sağlayan kızılötesi lambaları,
ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflamasını,
İSG: İş Sağlığı ve Güvenliğini,
K⁰ (KELVİN): Işık renk ısı derecesini,
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD): Bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik tehlikesine karşı korunmak için kişilerce giyilmek veya taşınmak amacıyla tasarlanmış herhangi bir cihaz, alet veya malzemeyi,
KOMPRESÖR: Basınçlı hava üretim cihazını,
KROS/REHBER: Baskının ve renklerin kâğıt üzerinde birbiri üzerine oturtulmasının gözle kontrol edilmesini sağlayan + şeklinde ince çizgileri,
LAK: Basılan işin üzerine uygulanan koruyucu maddeyi,
LAMİNASYON: Baskı sonrası kaplama işlemini,
LÜP: Baskıda renklerin birbiri üzerine doğru oturması için Kros/rehberleri, tram noktalarını ve diğer imajları görebilmek için kullanılan büyüteci,
MERDANE: Mürekkep ve/veya su taşıyan kauçuk silindiri,
MÜREKKEP HAZNESİ: Baskı makinesinde mürekkebin içine konduğu kısmı,
NUMARATÖR: Baskı adedinin ayarlanmasını sağlayan düzeneği,
OZALİT: Kontrol amaçlı deneme çıktısını,
pH: Sıvıların asit-baz değerini,
POZA: Kâğıdı makineye girmeden önce düzelten hareketli parçayı,
PROVA BASKI: Örnek baskıyı,
PÜSKÜRTME TOZU: Baskı üzerinde mürekkebin kurumasını hızlandıran ve kâğıtların birbirine yapışmasını
engelleyen pudra çeşidini,
RAKEL: Mürekkep merdanesi üzerine temas ederek mürekkebi sıyıran ve temizleyen aparatı,
REGİSTER: Ofset baskı makinelerinde baskı kalıplarının kağıt üzerinde birbiri üzerine oturtulmasını sağlayan sistemi,
RÖLANTİ: Ofset baskı makinesinin üretim yapmadan en düşük hızda çalıştırılmasını,
SAYMA APARATI: Baskı esnasında belirlenen miktarlar arasını işaretleyen aparatı,
SVİÇ (SWITCH): Makinedeki emniyet düzeneklerini,
ŞOR (SHORE): Kauçuk merdanelerin, blanketin ve elastik baskı kalıplarının sertliklerinin ölçü birimini,
TABAKA OFSET: Tabaka kâğıt beslemeli ofset baskı sistemini,
TRAPPİNG: Basılmış olan bir mürekkebin onun üzerine basılmış mürekkebi kabul etme oranını,
VİSKOZİTE: Sıvıların akışkanlığa karşı gösterdiği direnci,
YOĞUNLUK (DENSİTE) DEĞERİ: Mürekkebin kâğıt üzerindeki yoğunluk değerini ifade eder.

İÇİNDEKİLER

1.GİRİŞ. 6

2.MESLEK TANITIMI. 7

2.1.Meslek Tanımı 7

2.2.Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri 7

2.3.Sağlık, Güvenlik ve Çevre ile ilgili Düzenlemeler. 7

2.4.Meslek ile İlgili Diğer Mevzuat 8

2.5.Çalışma Ortamı ve Koşulları 8

2.6.Mesleğe İlişkin Diğer Gereklilikler. 8

3.MESLEK PROFİLİ. 9

3.1.Görevler, İşlemler ve Başarım Ölçütleri 9

3.2.Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipman. 25

3.3.Bilgi ve Beceriler. 25

3.4.Tutum ve Davranışlar. 26

4.ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE BELGELENDİRME.. 28

1.      GİRİŞ

Tabaka Ofset Baskı Operatörü (Seviye 3)ulusalmeslek standardı 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) Kanunu ile anılan Kanun uyarınca çıkartılan “Ulusal Meslek Standartlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” ve  “Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre MYK’nın görevlendirdiği İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır.

Tabaka Ofset Baskı Operatörü (Seviye 3) ulusalmeslek standardı, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş, MYK Medya İletişim ve Yayıncılık Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYKYönetim Kurulunca onaylanmıştır.

2.      MESLEK TANITIMI

2.1.  Meslek Tanımı

Tabaka Ofset Baskı Operatörü (Seviye 3) iş sağlığı ve güvenliği ile çevreye ilişkin önlemleri alarak, kalite sistemleri çerçevesinde; tabaka ofset baskı hazırlıklarını yürüten, tabaka ofset baskı makinesini kullanarak basım yapan, tabaka ofset baskı makinelerinin periyodik bakımını gerçekleştiren ve mesleki gelişimine ilişkin faaliyetleri yürüten nitelikli kişidir.

Tabaka Ofset Baskı Operatörü (Seviye 3),matbaalarda, tabaka kâğıda çeşitli ilan, afiş, kitap, broşür gibi butik baskı
siparişlerinin ofset basım işlerini gerçekleştirir. Tabaka ofset baskı işindeki üçüncü seviye meslek elemanı, matbaa-basım sektöründeki işletmelerde genel nezaret altında çalışır.

2.2.  Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri

ISCO 08: 7322 (Basımcılar)

2.3.  Sağlık, Güvenlik ve Çevre İle İlgili Düzenlemeler

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Çevre Kanunu ve İlgili Yönetmelikleri

Gürültü Yönetmeliği

Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği

İlkyardım Yönetmeliği

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik

İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmelik

Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği

Makine Koruyucuları Yönetmeliği

Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü

*Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği ve çevre ile ilgili yürürlükte olan diğer mevzuat, kanun, tüzük ve yönetmeliklere uyulması ve konu ile ilgili risk değerlendirmesi yapılması esastır.

2.4.  Meslek ile İlgili Diğer Mevzuat

4857 Sayılı İş Kanunu Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği

Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği

İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

TSE ve/veya EEC direktifleri (normlar)

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği

195 Sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun

2527 sayılı Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu

5187 sayılı Basın Kanunu 5681 sayılı Matbaalar Kanunu

5846 sayılı Telif Hakları Kanunu

5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun

*Ayrıca, meslek ile ilgili yürürlükte olan diğer mevzuat, kanun, tüzük ve yönetmeliklere uyulması esastır.

2.5.  Çalışma Ortamı ve Koşulları

Tabaka Ofset Baskı Operatörü (Seviye 3)’ tabaka ofset baskı yapan matbaa işletmelerinde çalışır. Tabaka ofset baskı makinesinin bulunduğu çalışma ortamı, matbaa işletmelerinde genellikle çok amaçlı kullanılan bir mekândır. Makinenin bulunduğu kısım sabit yer şeritleri ile işaretlenmiştir.

Basım sürecinde bu meslek elemanı, matbaaların kapalı ve yetersiz gün ışığı alan ortamlarında, çoğunlukla hareket halinde ve uzun sürelerle ayakta çalışır. Çalışma saatleri iş yoğunluğuna bağlı olarak esnek ve uzun olabilir. Çalışma ortamında havalandırma yetersizliği, iklimlendirme şartlarına bağlı olarak sıcak veya soğuk ile matbaa kimyasallarından etkilenme riski söz konusu olabilir. Mesleğin icrası esnasında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini gerektiren kaza ve yaralanma riskleri bulunmaktadır.

2.6.  Mesleğe İlişkin Diğer Gereklilikler

Mesleğe giriş ve mesleği icra edebilme açılarından, mesleki yeterliliklere ilişkin koşullar dışında, yasalarla tanımlanmış özel bir gereklilik bulunmamaktadır.

Etkinliğin haberini lütfen meslektaşlarınızla paylaşınız.
Seminer Kayıt Formu içim Tıklayın

Seminer Yeri: www.tba.org.tr
Saat: 11:00 – 17:30
Tarih: 25 Temmuz
Giriş: 20 TL
Panelist: Ceyhun Akgün
Girişte her katılımcıya Photoshop Eğitim DVD’si hediye edilecektir.

Basım Eğitim Vakfı (BASEV), Basım Mensupları Derneği (BASMEN), Anadolu Matbaacılık, Yayıncılık, Ambalaj Geliştirme Derneği (ANAMAYA), Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (MÜSİAD) gibi sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin yanı sıra, Marmara Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi’nden akademisyenlerin, Milli Eğitim Bakanlığı temsilcilerinin katıldığı toplantı, İTO Matbaa Meslek Komitesi üyesi Mehmet Bulayır (Plato Basım) öncülüğünde organize edildi.

Toplantıda, Eğitim ve Kariyer Danışmanı Hayrünnisa Saldıroğlu tarafından, meslek standardı hazırlamanın gerekliliği ve standart hazırlamada kullanılan DACUM tekniği hakkında bir seminer verildi.

Seminerin ardından gelişen soru, cevap, dilek ve temenniler bölümünde, Avrupa Birliği Yeterlik Çerçevesi kapsamında Türkiye’deki yeniden yapılandırma çalışmaları ele alındı ve toplantıya katılan eğitimciler tarafından Mesleki Yeterlik Kurumu’ndan önceki durum hakkında bilgi verildi.

BASEV Başkanı Aysan Şakar’ın “Ülkemizdeki çıraklık, kalfalık, ustalık modelinin yerini nasıl bir model alacak?” sorusunu ANAMAYA Başkanı ve Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. G. Gülnaz Gültekin cevapladı. Mesleki yeterlikleri belirlemede sekiz ana seviye bulunduğunu anlatan Dr. Gültekin, ulusal meslek standartları ile meslek elemanlarının yeterliklerinin ortaya konulacağını; bu bağlamda örneğin 1. ve 2. Seviye meslek elemanının geçmişteki çırağa, 3. Seviye meslek elemanının ise geçmişteki kalfaya denk düşebileceğini anlattı. Mesleki yeterlilik sistemi ile yeni bir ölçme değerlendirme ve belgelendirme sistemi ile tanışacağımıza da işaret eden Dr. Gültekin, eğitim kurumlarının çıktısı olan mezunların ve/ya da mesleği her hangi bir eğitim kurumuna devam etmeden sektörde öğrenmiş kişilerin ulusal yeterlik belgesi için başvuru yapabileceği bir sisteme hazırlık yapıldığına vurgu yaptı.

Toplantıda bazı katılımcılar, başka ülkelerde hazırlanmış meslek standartlarının incelenmesi önerisinde bulundu ve hazırlanacak meslek adlarının neler olacağı tartışıldı. Toplantı oluşan ortak fikir; işveren, işgören, sivil toplum, eğitim, bilim alanında sektörümüzü temsil eden insanların bir araya gelerek, ortak geleceğimiz için çaba harcamasının önemli bir gelişme olduğu idi.

İTO Meslek Komitesi Üyesi Mehmet Bulayır, toplantı sonunda çalışmaların devam edeceğini ve işbirliğine, yeni görüş ve katkılara her zaman açık olduklarını belirtti ve katılımcılara teşekkür etti.

Web ofset sisteminde ısı ile kuruyan Heat-Set mürekkepleri geliştirilmiştir. Aynı zamanda baskı makinelerinde de hızlı gelişme olmaktadır. Web ofset makinelerindeki hız günümüzde 70.000 forma/saat sürate ulaşmıştır. Web ofset baskı sistemini diğer baskı sistemlerinden ayıran en önemli özellik suyun bulunmamasıdır. Baskı kalıbına hem mürekkep hem de su verilmekte, mürekkebin suyu itmesi prensibinden yararlanılarak kalıp üzerinde işli alanların mürekkeple, işsiz alanların ise ince bir su filmi ile kaplanması sağlanmaktadır. Bu nedenle ofset mürekkebinin su ile ilişkisi ve hazne suyunun özellikleri baskı kalitesini direkt etkiler.

Web ofset mürekkebi suyu bünyesine belirli oranda kabul ederek bir “mürekkep-su” emülsiyonu oluşturur.

Bir mürekkebin ofset mürekkebi olarak vasıflandırması için belli bir akışkanlık özelliğinde olması gerekir. Mürekkebin akışkanlık özelliklerini anlatmak için genellikle Tiksotropi ve Yapışkanlık terimleri kullanılır. Durgun haldeki ofset mürekkebi çok kalın olmasına rağmen, karıştırılınca akmaya başlar.

Mürekkep karıştırıldıktan sonra kendi haline bırakılırsa bir müddet sonra yeniden kalınlaştığı görülür. “Tiksotropi” mürekkebin bu özelliğine verilen
addır. Yapışkanlık ise mürekkebin ayrılmaya karşı gösterdiği direnç olarak
tarif edilir. Mürekkebin hazneden çıkıp merdaneler vasıtasıyla kalıba oradan da kauçuğa ve son olarak baskı yüzeyine transferinin sağlanması için mürekkep tabakasının her bir merdanede ortasından bölünmesi lazımdır. Bu olayı sağlayan mürekkebin yapışkanlık dediğimiz özelliğidir. Yapı olarak, bir ofset mürekkebi renk veren maddenin bağlayıcı içinde birleşik halidir. Renk veren madde dediğimiz pigment mürekkebe rengini vermesinin yanında, basılan mürekkep filminin transparan veya örtücü oluşunu da tayin eder. Bağlayıcı ise hem renk veren maddeyi taşır, hem de mürekkebin merdanelerde yayılmasını ve kalıba muntazam bir şekilde transferini sağlar. Fakat bağlayıcının görevi burada bitmemektedir. Kâğıda transfer olan mürekkep tabakası içindeki renk veren maddenin kâğıt yüzeyine tutunabilmesi için, sıvı durumda olan bağlayıcının katı duruma geçmesi gerekmektedir. Kuruma dediğimiz bu olay mürekkep tabakasının
kauçuktankâğıda transfer olmasıyla başlamaktadır. O anda bağlayıcının bir kısmı kâğıt tarafından emilir ki bu olaya “yerleşme” denir. Ve daha sonra
kâğıt üzerindeki mürekkep filmi, havanın oksijenini alarak, kurumaya başlar.
Ofset mürekkebinin diğer mürekkeplerden en önemli farkı su ile birlikte
çalışmak zorunda oluşudur. Bu yüzden ofset mürekkebinin suya karşı davranışının tam bir uyum içinde olması gereklidir. Baskıya geçtikten bir müddet sonra Su -Mürekkep dengesi oluşmalıdır. İyi bir ofset mürekkebi baskı anında % 10 – 20 oranında suyu bünyesine alır.

Fakat bu miktar sabit tutulamazsa, mürekkep bünyesine devamlı su alırsa, bu denge bozulur ve bunun sonucunda ton tutma, kirlenme ve çürüme gibi problemler ortaya çıkar. Mürekkep seçimi ya da yanlış kullanımlardan dolayı oluşabilecek problemlerle karşılaşılması olası bir ihtimaldir. Bu durumlarda baskıdan sorumlu kişinin bazı basit noktaları gözden kaçırmaması gerekir : 1. Mürekkepler bilindiği üzere DiN- Kodak yada Avrupa skala gibi standartlarda üretilmektedir. Her skalanın kendine göre renk şiddeti farklıdır. Bu farkı doğuran üretici firmaların kullanmış oldukları katkı maddeleri ve pigmentlerden kaynaklanmaktadır. Bu durum göz önüne alınırsa, özellikle trikromi baskılarda baskıya hangi marka mürekkeple giriliyorsa aynı markanın trikromi serisi kullanılmasına dikkat edilmelidir. Aksi halde her marka mürekkebin kuruma süresi ve renk şiddeti farklı olacağından baskı bitiminde basılan işin orijinale uygun olması söz konusu olamaz. 2. Ofset mürekkepleri üretimleri sırasında su ile temas halinde olacakları göz önüne alınarak suya karşı dayanıklı olacak şekilde imal edilirler. Yani mürekkep ideal oranlarda suyla temas ettiğinde çürüme yapmaz. Bu yüzden Tipo baskı için üretilmiş bir mürekkep ofset baskıda kullanılmamalıdır. Çünkü Tipo baskı mürekkepleri, ofset baskı mürekkeplerine oranla viskozitesi yüksektir ve suya dayanıklı değildirler. 3. Bu faktörlerin yanı sıra mürekkepler kuruma özelliklerine göre bazı kodlarla belirtildiği üzere kuruma zamanları farklı üretilirler. Kodları farklı mürekkep serileri ve bu kodların ifadeleri şöyledir : OB = Çok çabuk kurumayan makinenin üzerinde 2 yada 3 gün kalması halinde bile merdanelerde kurumayan seri. Bu seri mürekkepler baskı materyali üzerinde de geç kururlar. AS = OB’ ye oranlara daha çabuk kuruyan ve merdanelerde kuruması daha k/sa süre alan seri. Anında kuruyan
yani baskı materyali üzerinde çok çabuk kuruyan mürekkepler, yani trikromi mürekkepler ANKUR dur. Bu tip mürekkepler baskı bittikten sonra hemen makinenin yıkanması suretiyle merdanelerden temizlenmelidir.

Web Ofset Hazne Suyu ve pH Kavramı

Ofset baskıda işsiz alanların mürekkep almaması için bu yerlerin nemlendirilmesi şarttır. Bu görevi yerine getiren hazne suyu, genellikle zamk, fosforik asit, amonyum bikromat gibi kimyasal maddelerin su içindeki çözeltilerinden ibarettir. Bu kimyasal maddeler, suyun, kalıbın işsiz alanlarına yerleşmesine ve bir su filmi haline gelmesine yardımcı olur. Hazne suyunun kalıbın ömrü üzerinde çok büyük etkisi vardır. Kalıbın işsiz alanlarının devamlı suya karşı ilgi duyması hazne suyunun uygun olarak hazırlanmasına bağlıdır. Bu
da asitlik derecesini (pH) kontrol etmekle mümkün olur. Bilindiği gibi bazı maddeler “asit” ve bazı maddeler “alkali” olabilir. Sirke ve limon, asitli maddelere; çamaşır sodası ise alkali maddelere örnek gösterilir. Asit veya alkali özelliği taşımayan maddeler ise “nötr” maddelerdir. Su nötr bir maddedir. Asit ve alkali terimleri birbirinin tam karşıtıdır. Bunlar uygun oranlarda karıştırıldıklarından birbirlerini nötralize ederler. Tüm asit maddelerin asit dereceleri aynı değildir. Bu farklılık pH ölçeği üzerinde gösterilir. Nasıl ki sıcaklık ölçümleri için termometre kullanılıyorsa, asit veya alkali değeri ölçümleri içinde pH ölçeği kullanılır. Bu ölçek 0-14 arasındaki sayıları gösterir. Su nötr olduğu için, bu ölçeğin tam ortasında yer alır ve suyun pH değeri 7 dir. Bu noktanın üstündeki sayılar alkali maddelere, altındaki sayılarda asit maddelere aittir. Mesela, pH değeri 2 olan herhangi bir maddenin asidik olduğu ortadadır. PH ölçeği bir logaritmik ölçektir. Yani pH değerindeki I birimlik bir değişiklik asitlik veya alkalilikte 10 kat, 2 birimlik bir değişiklik 100 kat değişmeyi gösterir. Öyleyse pH’ı 4 olan bir madde pH’ı 5 olan bir maddeden 10 kat ve pH’ı 6 olan bir maddeden de 100 kat daha asidiktir. Bilindiği gibi Ofset baskı, su ve mürekkep ilişkisine dayanmaktadır. Ofset baskıda suyun PH derecesi yani su sertliği burada (P) yoğunluğu, (H) hidrojen moleküllerini ifade eder. Ofset baskıda en ideal su sertliği yani PH 4.8 – 5,6 arasında olmasıdır. Suyun bu sertlik derecelerinden aşırı derecede sapması halinde örneğin 3 olması suyu asidik yapacağından kalıbın emülsiyonunda bozulmalar görülecek ve baskıya devam edilmesi halinde kalıbın tamamen silinmesi söz konusu olacaktır ki; buna kalıp uçması denir.

Bu duruma sebebiyet veren unsurlar ise;

- Fazla tirajlı işlerde kâğıt tozlarının su haznesine karışması. Çünkü kâğıdın yapımında kullanılan şap ve kağıdın ana malzemesi olan selüloz, asidik özellik taşımaktadır.

- Ofset yardımcı maddeleri üreten firmalar tarafından hazırlanan hazne suyu yerine, çeşme suyu tercih edilmesi, hazne suyunun asidik olmasına sebep olur. Çünkü bu suların arıtma işlemleri sırasında kullanılan şap ve klor su sertlik derecesini etkilemektedir. Karşılaşılan bir başka sorunda suyun alkali yani bazik ortam yönünde bozulmasıdır. Örneğin PH’ın 11 olması gibi. Bu durumda su sabunsu özellik göstereceğinden baskıda kalıbı yeterli oranda suya doyuramayacaktır. Bu durumda kalıbın iş dışında kalan yerleri suyu tutması gerekirken yeterli derecede nemlenemeyince mürekkebi kabul etmeye başlayacaktır ki buna ton tutma denir.

1. PH değerinin bazik ortanım yönünde bozulması,
2. Suya herhangi bir şekilde yağ karışması,
3. Su ve mürekkep ayarının doğru yapılamaması,
4. Kalıbın baskıya geçmeden önce üzerindeki zamk tabakasının bol suyla
temizlenmesinin unutulması gibi ihtimaller başlıca ton tutma sebepleri olarak sayılabilir. Web ofsetin gelişen teknolojiye bağlı olarak pek çok mürekkebi bulunmaktadır bunlardan bazıları aşağıda detayları ile verilmiştir

HT Seri
TEKNİK ÖZELLİKLER

• Yüksek renk şiddeti ve yoğunluğu
• Mükemmel mürekkep-su dengesi
• Baskıya çabuk geçebilme
• Yüksek hızlarda dahi mükemmel mürekkep transferi
• Çok iyi sürtünme direnci (kağıt yüzeyine ve mürekkep miktarına bağlıdır)

SPESİFİKASYONLAR

Yapısı : alkid/mürekkep reçineleri
Renk    : proses renkler
Katı madde (%): 30-50
Yoğunluk (g/ml/20 °C): 1.0-1.1
Tack (400rpm/32 °C/İnkometre): 2.8-3.5
Viskozite (Pa.s/23 °C/PK5,1/Haake): 20-45
Kuruma Şekli: penetrasyon
Kağıt cinsi : 3. hamur
Parlama Noktası (°C ): >100
Uygulama : litho ofset
Kuru film (gr/m²): 1 -2
Raf ömrü : 2 yıl (normal şartlar altında)

VOSeri

TEKNİK ÖZELLİKLER

• Yüksek renk şiddeti ve yoğunluğu
• Mükemel mürekkep-su dengesi
• Baskıya çabuk geçebilme
• Yüksek hızlarda dahi mükemmel mürekkep transferi
• Çok iyi sürtünme direnci (kağıt yüzeyine ve mürekkep miktarına bağlıdır)

EV Seri
TEKNİK ÖZELLİKLER

• Yüksek renk şiddeti ve yoğunluğu
• Mükemmel mürekkep-su dengesi
• Baskıya çabuk geçebilme
• Yüksek hızlarda dahi mükemmel mürekkep transferi
• Çok iyi sürtünme direnci (kağıt yüzeyine ve mürekkep miktarına bağlıdır)

SPESİFİKASYONLAR

Yapısı : alkid/mürekkep reçineleri Renk    : proses renkler Katı madde (%): 30-50
Yoğunluk (g/ml/20 °C ): 1.0-1.1
Tack (400rpm/32 °C/İnkometre): 2.8-3.5
Viskozite (Pa.s/23 °C/PK5,1/Haake): 20-45
Kuruma Şekli: penetrasyon
Kağıt cinsi : 3. hamur
Parlama Noktası (°C ): >100
Uygulama : litho ofset
Kuru film (gr/m²): 1-2
Raf ömrü : 2 yıl (normal şartlar altında)

VH Seri

Bobinden beslemeli, süretli, ısı kurutmalı makinalar için geliştirilmiş heat-set mürekkepleridir. Heat-set mürekkepleri, her çeşit fırın kurutmalı veb ofset makinaları ve çeşitli kağıt cinsleri için standart trikromik üç temel farklı seriden oluşmaktadır. (VH-1000, VH-2000, VH-4000)

TEKNİK ÖZELLİKLER

• Yüzey parlaklık (VH-4000, VH-1000)
• Yüksek renk şiddeti ve yoğunluğu
• Mükemmel mürekkep-su dengesi
• Yüksek hızlarda dahi mükemmel mürekkep transferi -110-180 °C kurutma sıcaklığında iyi bir kuruma (kağıt özelliğine ve mürekkep miktarına bağlıdır.)
• Düşük tack ve minimum misting

Aqua-web VO-0910

Web Ofset Baskılarında mükemmel bir mürekkep-su dengesi için hazne suyu konsantresi.Günümüzün modern kağıt teknolojisinin ve süratli baskı makinalarının taleplerini karşılayacak özelliklerde AquaWEB, VO-0910 hazne suyu konsantresi geliştirilmiştir. Merdaneden su beslemeli veb ofset baskı makinalarında, sert ve orta sert sular için kullanılmaktadır.

TEKNİK ÖZELLİKLER

• İdeal ıslatma yoluyla daha verimli baskı alınmasını sağlar; hazne suyu konsantrelerimiz sayesinde baskı  kalıbının işsiz alanlarının optimum ıslanması, çok az su ile süratle mükemmel bir mürekkep-su dengesi kurularak sağlanır.
• Baskı kalıbını korur; kısa duruşlarda baskı kalıbının üzerinde ince bir sentetik kolloidal film tabakası oluşturarak kalıbı korur ve bu sayede problemsiz, hızlı bir şekilde baskıya devam edilebilir.
• Daha iyi baskı kanstrantı; mürekkebin dengeli su almasını sağlar. Bu özellikle baskı kalitesinde kendini gösteren daha iyi mürekkep taşınması, nokta keskinliği ve transfer özelliklerini de beraberinde getirir.
• Daha az korozyon riski; yapısında bulunan korozyon önleyici maddeler sayesinde temas ettiği metallerde oluşacak korozyon riski minimuma iner.
• Daha aza kağıt tozu; kalıp ve merdanelerdeki toz birikmelerini önler.
• En az seviyede bozuk verme; temiz baskıya çabuk geçebildiği için fire oranı azalır.
• Bakteri ve yosun oluşumunu önler; formülasyonundaki bakteri önleyici katkı maddeleri sayesinde bakteri ve yosun oluşumunu önler.
• Ton yapmayı ve mürekkep çürümesini önler.

SPESİFİKASYONLAR pH : 4.4+0.2

İletkenlik : (mS7cm, 23°C): 12-15
Yoğunluk (g/ml, 20°C): 1.04+0.1
Raf Ömrü : 2 yıl (normal şartlar altında)

Baskı Makinesindeki Hazne Suyunun Değerleri

Ph aralığı: 4.1-5.1
iletkenlik aralığı (23°C ): 800-1500

Aqua WEB bileşenlerinin tümü doğa ile uyumlu, kendi kendine yok olabilen maddelerdir. Aqua WEB, Kimyasal Madde Düzenlemeleri (Zararlılık Bilgileri ve Paketleme) çerçevesinde zararlı sınıfına girmemektedir.

Aqua-web VO-7000

Ofset Baskılarında mükemmel bir mürekkep-su dengesi için hazne suyu Konsantresi Günümüzün  modern  kağıt teknolojisinin  ve  süratli  baskı  makinelerinin taleplerini  karşılayacak özelliklerde AquaWEB,   hazne suyu  konsantresi geliştirilmiştir.

TEKNİK ÖZELLİKLER

• İdeal ıslatma yoluyla daha verimli baskı alınmasını sağlar; hazne suyu konsantrelerimiz sayesinde baskı kalıbının işsiz alanlarının optimum ıslanması, çok az su ile süratle mükemmel bir mürekkep-su dengesi kurularak sağlanır.
• Baskı kalıbını korur; kısa duruşlarda baskı kalıbının üzerinde ince bir sentetik kolloidal film tabakası oluşturarak kalıbı korur ve bu sayede problemsiz, hızlı bir şekilde baskıya devam edilebilir.
• Daha iyi baskı kanstrantı; mürekkebin dengeli su almasını sağlar. Bu özellikle baskı kalitesinde kendini gösteren daha iyi mürekkep taşınması, nokta keskinliği ve transfer özelliklerini de beraberinde getirir.
• Daha az korozyon riski; yapısında bulunan korozyon önleyici maddeler sayesinde temas ettiği metallerde oluşacak korozyon riski minimuma iner.
• Daha aza kağıt tozu; kalıp ve merdanelerdeki toz birikmelerini önler.
• En az seviyede bozuk verme; temiz baskıya çabuk geçebildiği için fire oranı azalır.
• Bakteri ve yosun oluşumunu önler; formülasyonundaki bakteri önleyici katkı maddeleri sayesinde bakteri ve yosun oluşumunu önler.
• Ton yapmayı ve mürekkep çürümesini önler.

Aqua WEB bileşenlerinin tümü doğa ile uyumlu, kendi kendine yok olabilen maddelerdir.

Aqua WEB, Kimyasal Madde Düzenlemeleri (Zararlılık Bilgileri ve Paketleme)
çerçevesinde zararlı sınıfına girmemektedir.

Yüksek kalitede dört renk baskı yapabilen ofset baskı makineleri 50 li yılların sonları ile 60 lı yılların başında yaygınlaşmıştır. Web ofset baskı, prensip olarak tabaka ofset baskıya benzemekle beraber baskı konfigürasyonu geliştirilmiştir. Bu yeni sistemde kağıdın her iki yüzü aynı anda basılabilmektedir.

Basılacak renkler yapışkanlık esasına göre baskıya alınır burada yapışkanlığı en fazla olandan en aza olana doğru olur. Günümüzde en yaygın ofset makineleri; üzerinde dört veya daha fazla baskı ünitesinin bulunduğu ve kağıda bu üniteler arasından tek geçişte baskı yapılabilen makinelerdir. Bu makinelerin bazılarında dört üniteden sekiz üniteye kadar baskı ünitesi bulunur.  Kurutma işleminden geçtikten sonra otomatik olarak toplanır.

Baskı üniteleri, modüler konstrüksiyon ile üretilmiş ve çeşitli sayfalama seçeneklerine ve kırım olanaklarına sahiptir. Baskı üniteleri Mono (Tekli), 2-Hi (2-Kule), 3-Hi (3-Kule) ve 4-Hi Tovvers (4-Kule) olarak sınıflandırılabilir.

Baskı üniteleri, ergonomik dizayn ve özel “yan pencere” konsepti ile üretilmiştir. Böylece silindir sonu ile yan duvarlar arasında minimum mesafe bırakılmış ve daha sağlam silindir konstrüksiyonu sağlanmıştır. Bu sayede baskıda daha iyi bir dinamik denge garantiye alınmıştır.

4+4 RENK WEB OFSET BASKI MAKİNELERİ

Şekil 3.3. Web ofset baskı sistemi şeması

Tek Renkli Web-Ofset Baskı Makinesi:

70 cm eninde bobin kağıda arkalı önlü baskı yapabilen ve tek renkli bir baskı makinesidir. Aynı anda azami 96 sayfa baskı yapabilir. Baskı sürati 18.000 adet/saattir.

Dört Renkli Harris Marka  Web-Ofset Baskı Makinesi:

70 cm kesim boylu 100 cm bobin genişliğinde ve saatte 25.000 baskı süratinde 4 renk baskı yapabilen 17 x 25 cm. kırım yapabilen bir makinedir. Basılmış bir gazetenin ebatları 76.5 x 56.2 olmaktadır.

Web ofset baskı makinelerinde kullanılan kağıt kaplamasız ise, mürekkebin kuruması absorpsiyon yolu ile olacağından ayrıca bir kurutma işlemine gerek duyulmaz. Mürekkebin kuruması, yapısında bulunan solventin buharlaşması ile gerçekleşir. Baskı hızı yüksektir.

Web ofset Baskıda Kullanılacak Kağıdın Özellikleri

Ofset baskı sistemlerinde kuşe kağıt kullanımında büyük bir artış gözlenmektedir.  Kuşe kaplaması, mürekkebi kağıt yüzeyinde tuttuğundan ve mürekkep en yüksek parlaklığını kağıdın yüzeyinde iken verdiğinden kuşe kağıtlarla çok parlak baskılar elde edilebilir.

Ofset baskı mürekkeplerinin yapısı dolayısıyla viskozitesi ve buna bağlı olarak yapışkanlığı son derece yüksektir.Baskı sırasında kağıt yüzeyine, baskı mürekkebi tarafından uygulanan çekme kuvvetine karşı kağıdın yeterli mukavemet göstermesi, kabarmaması ve kuşesinin yolunmaması gerekir. Kağıdın enine ve boyuna profillerinde kalınlık, nem ve kaplama gramajının homojen olması özellikle ofset baskılarda çalışabilirlik açısından oldukça önemlidir.

Parlaklık ve yüzey düzgünlüğünün de homojen olması, baskı kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir.

Web Ofset Baskıda;

Baskı sırasında kağıt yüzeyine uygulanan çekme kuvveti aynı zamanda baskı forsası ve baskı hızının bir fonksiyonudur. Hızın ve forsanın gereğinden fazla artması veya forsanın makine eninde farklı olması baskıda kabarma sorununa yol açabilir.

Ofset baskı mürekkebinin viskozitesi ve yapışkanlığının yüksek olması dolayısıyla, baskı sırasında kağıt yüzeyine uyguladığı çekme kuvveti yüksektir. Diğer taraftan baskı mürekkebinin bu özelliği sıcaklığa son derece bağlıdır ve sıcaklığın azalmasıyla viskozitesi ve buna bağlı olarak kağıt yüzeyine uyguladığı çekme kuvveti çok fazla miktarda artar. Baskı mürekkebinin belirli bir sıcaklıktaki viskozitesi ve yapışkanlığının düşürülebilmesi için, yumuşatıcılar ve incelticiler kullanılmaktadır. Baskı sırasında herhangi bir nedenle kabarma sorunu yaşandığında, bu katkı maddelerinin kullanılmasıyla sorunun çözümü mümkün olabilmektedir.

Web Ofsetin Avantajları

1. Bir geçişte, önlü arkalı 4 renk baskı ( bir geçişte birden fazla forma basan web ofset baskı makineları mevcuttur.)
2. Katlama.yapıştırma, kesme işlemleri otomatik ve süratli yapması
3. Bobin baskı yapması nedeniyle çok ince gramajlı kâğıtlara baskı yapabilmesi
4. Web ofset baskı makinelarındaki fırın ünitesinden geçerek fırınlanan kağıt yüzeyine basılan boyanın renk şiddeti yüksektir. Bu yüzden daha az boya ile daha canlı renkler oluşur.
5. Boya maliyeti tabaka ofsete göre düşüktür.
6. Daha az işgücü kullanır.

Web Ofset ile Tabaka Ofset Arasındaki Farklar

1. VVeb ofsetin sürati yüksektir ( 35.000 devir/ saat) , tabaka ofsetin baskı sürati düşüktür (15. 000 devir/saat)
2. VVeb ofsetle bir derginin formalarını basan, katlar istif eder. Tabaka ofset ise sadece basar, formalar ayrı bir katlama ve kırma makinesinde kırılır.
3. VVeb ofsette , tabaka ofsete göre daha düzenli boya ve su dağılımı olur.
4. VVeb ofsette kullanılan bobin kağıt tabaka kağıda göre daha ucuz olduğundan web ofsette üretilen işler tabaka ofsete göre daha ucuzdur.
5. VVeb ofsette çok ince kağıtlara baskı yapılabilir buna karşılık tabaka ofsette bu kağıtlarla baskı çok zordur.
6. VVeb ofsetin baskı ebatları tabaka ofset makinelerinden daha küçüktür. Baskı ebatları sabittir, değiştirilemez.
7. VVeb ofsetin baskı fire oranı tabaka ofsetlere göre çok yüksektir.
8. VVeb ofsetlerde 120 gr/m2 den daha ağır gramajlı kağıtlar kullanılmaz. Tabaka ofsetlerde 400 gr/m2′ye kadar basılabilir.

Baskı kauçuktan kauçuğa olur. Bobin halindeki kağıt iki kauçuk arasından geçerek bir kauçuk üst, diğer kauçuk alt tarafın baskısını gerçekleştirir. Böylece kağıdın her iki yüzü de basılmış olur. Web ofset mürekkeplerinin en önemli özelliği kurumadır.

Demek ki, sıcakta sabitleşen mürekkep kullanılmalıdır. Bunun için son baskı ile katlama arasında kurumayı sağlamak için fırın veya tüneller kullanılmalıdır. Web ofset (rotasyon) makinelerindeki bazı teknik özellikler Merkezi kumanda sistemi Bir veya birden fazla baskı üniteleri Bobin standı Kağıt gerginliği Kurutucu Soğutucu Katlama Kesme Harmanlama İstenilen adette iş sayımı Her ünite için geçerli olmak üzere bu makinelerde merkezi kumanda sistemi ile makinenin uzaktan kontrolü ve baskı ayarları yapılabilmektedir.

Rotasyon baskı tekniğinde 2 çeşit sistem görmekteyiz.Coldset (Kurutmasız) Heatset (Kurutmalı)Biz şu ana kadar Heatset baskısından bahsettik. Coldset baskı ise sadece 3. Hamur veya 1. Hamur basılabilir gibi üzeri kaplanmamış kâğıtlara baskı yapan (Gazete gibi) kurutma tüneli bulunmayan makinelerde baskı yapılamaz. Bu makinelerin silindir sistemleri genellikle 3 tipte karşımıza çıkar:

Üç silindir sistemi: Her baskı ünitesinde ayrı bir baskı kazanı mevcuttur. Bu makineler kâğıdın bir yüzüne baskı yapar.

Beş silindir sistemi: İki kauçuk kazanın ortasında bir baskı kazanı bulunur. Bu sistemle çift renk ön veya arka baskı yapılır. Ancak kağıt yolu uzatılmış olacağı için artık pek fazla kullanılmamaktadır.

Satelit sistem: Dört kalıp ve kauçuk kazan üniteleri büyük bir baskı kazanı etrafında toplanır. İki ünitenin birleşimi ile dört renk ön-arka baskı yapılmış olur. Bu sistemle çok iyi ayar hassasiyeti sağlan ir. Rotatif Ofset Baskı Makinelerinin

WEB OFSET ÜNİTELERİ
Ofset baskı sisteminin gelişmiş bir şeklidir. Günümüz dünyasında tirajı büyük olan basılı işler için bu sistemden faydalanılır. Bugün baskı sahasında tirajlı işler için sağladığı avantajlar çok fazladır.

• Web ofsetin (rotasyon baskının) en büyük özelliği BOBİN halinde sarılmış olan kağıda baskı yapma olmasıdır.

• Baskı sistemi olarak , web ofset makinelerin tabaka halinde baskı yapan düz ofset makinelerinden kağıdı kullanış yönü (tabaka/rulo) hariç pek farkı yoktur.

• Web ofsetin en büyük özelliği hem teknik hem de ticari oluşudur. Ancak, bazı rotasyon uzmanları tabaka ofsetten daha iyi sonuç alındığına inanmaktadır. Boya transferi yapılan kağıt 110-140 dereceden geçerek birden +13 dereceye düşen bir ısıyla inen şoklanmakta ve sonunda kağıt, boyanın ani kuruması neticesinde parlaklık kazanmaktadır. Katlama hunisine gelmeden önce silikon haznesinden kağıt emisyonu silikondan geçmektedir. Dolayısıyla parlama bu noktada + değer kazanmaktadır.

• Bu makineler muayyen işleri yaptıkları için ve de bu işler için imal edildikleri için işin icabına ve niteliğine göre tertibatlarda ilave edilmektedir. (Örneğin; Katlama, kesme, harmanlama, paketleme, kurutma vb. gibi cihazlar ilave edilmektedir)

• Web sisteminde her ünite iki kalıp ve iki kauçuk kazandan ibarettir. Baskı kauçuktan kauçuğa olur. Bobin halindeki kağıt iki kauçuk arasından geçerek bir kauçuk üst, diğer kauçuk alt tarafın baskısını gerçekleştirir. Böylece kağıdın her iki yüzü de basılmış olur.

• Web ofset mürekkeplerinin en önemli özelliği kurumadır. Demek ki, sıcakta sabitleşen mürekkep kullanılmalıdır. Bunun için son baskı ile katlama arasında kurumayı sağlamak için fırın veya tüneller kullanılmalıdır.

Web ofset (rotasyon) makinelerindeki bazı teknik özellikler

• Merkezi kumanda sistemi
• Bir veya birden fazla baskı üniteleri
• Bobin standı
• Kağıt gerginliği
• Kurutucu
• Soğutucu
• Katlama
• Kesme
• Harmanlama
• İstenilen adette iş sayımı

Bobin standı: Makinenin cins ve kapasitesine göre tek , çift veya üç bobin kapasitelidir. Bobinin biri biterken, diğeri otomatik olarak boşalan bobine yapıştırılarak bağlanır. Bunun için makinenin durdurulmasına gerek yoktur. Bu ünite sayesinde zamandan tasarruf edilir ve işler aksamadan devam eder.

Gergi ünitesi: Kâğıt gerekli gerginliği birçok merdane arasında geçerken kazanır ve standart gerginliği sağlar. Hassas ve ayarlı baskı için çok önemli olan bu ünitenin bir başka ödevi ise , kağıdın tam ortadan akmasın ı sağlar.

Baskı üniteleri: İki yan duvarın iç kısmına yerleştirilmiş olan kalıp ve kauçuk kazanları ve bunlara bağlı mürekkep – su merdane topluluklarından oluşur. Bazı baskı üniteleri dikey bir kibrit kutusu biçiminde olurken bazıları köprü şeklindedir, her bir ünite asgari iki, azami dört renk baskı yapar. Bu makinelerde baskı ünitelerinden birçoğu yan yana dizilidir ve gergi ünitesinden gelen kağıtlar sıra ile bu baskı ünitelerinde ön ve arka yüzleri basılarak geçerler. Kauçuklar, kazana iki kenarından gerilerek takı I ir. Böylece yüksek hızda dönen kauçuk kazanı düzgün baskı yapar. Kauçuk kazanlar, kızaklar üzerinde hareket ederler.

Mürekkep üniteleri: Birkaç sentetik kaplama çelik vargel ve bir o kadar da kauçuk vargel, boyanın ezilmesini sağlarlar. Bunların çapları değişiktir. Çelik vargellerin içindeki soğutucular. mürekkep ünitesindeki ısınmayı önler. Aksi halde çok hızlı dönen silindirler aşırı derecede ısındığı için, çabuk kuruma özelliğinde olan mürekkep, merdane üzerinde kuruyabilir. Kalıp ile temas halindeki verici mürekkep merdaneleri iki veya üç adettir. Bu merdanelerin çapları değişiktir.Hassas ayarları el ile yapılır.. Kalıba temas ettirilmesi veya kalıptan çekilmesi merkezi kumanda tablasından otomatik veya hidrolik olarak yapılır. Mürekkep haznesi içindeki ana verici silindirin hızı ayarlanabilir Burada mürekkebi alarak vargellere veren mürekkep silindiri bu işi ileri-geri hareket edererek yapmaz. Çünkü bu tür taşıma tabaka ofsete ait bir sistemdir ve hızı düşürdüğü için baskı hızı yüksek olan web ofsete uygumdur. Bu bakımdan ana verici silindirle, mürekkep taşıyıcı silindir, vargeller ve diğer merdaneler birbiriyle bitişik olarak çalışırlar

Kurutma üniteleri: Baskıdan çıkan kâğıt kurutma ünitesinden, kuruyarak geçer. Kurutma, çeşitli usullerle yapılır.

a) Gaz alevi ile kurutma ( en iyi sonucu verir)
b) Sıcak hava ile kurutma
c) Gaz alevi-sıcak hava sirkülasyonu ile kurutma
d) Ultraviyole ışınları-Gaz alevi ile kurutma e)Ultraviyole ışınları ile kurutma

Kağıdın fırından geçişi makinenin baskı sürati kadar çabuk olur. Aksi halde kağıt fırında kavrulur. Kurutma ünitesinde kuruyan boya sertleşir, parlaklık kazanır. Böylelikle kağıdın katlama ünitesinde katlanması kolaylaşmış olur Kurutma ünitesi iyi cins ve komple teşkilatlı web ofset makinelerinde bulunur. Basit makinelerde basılan gazete kağıtlarında boyanın kuruması, yalnızca boyanın kağıt içinde derinlemesine yayılması ile ve havanın yardımı ile olur. Kurutma fırınından çıkan kağıt bir grup soğutma silindirinden geçerek normal ısıya kavuşur. Silindirler geniş çaplıdır ve içlerinden soğuk su geçerek silindir yüzeylerini soğuturlar.

Soğutucu silindir: Kurutma ünitesinden çıkan kağıt bir grup soğutma silindirlerinden geçerek normal ısıya kavuşur. Silindirler geniş çaplıdır. İçlerinden soğuk su geçerek silindir yüzeyini soğuturlar.

Katlama ve kesim ünitesi: Soğutucu silindirden geçen kağıt bir dizi silindir arasından daha geçerek tam merkeze gelecek şekilde yönlendirilir ve atlama ünitesinde diğer rulolarla birleşir, katlanır, kesilir ve istif asansörü yardımı ile pakete gönderilir. Katlama ünitesi kendine göre özellikleri olan, web ofsetle entegre çalışan, bir, iki, üç, dört kata kadar katlama yapabilen üniteler mevcuttur. Daha sonrakiler ise cep biçimindedir.

Her ünite için geçerli olmak üzere bu makinelerde merkezi kumanda sistemi ile makinenin uzaktan kontrolü ve baskı ayarları yapılabilmektedir. Rotasyon baskı tekniğinde çeşit sistem görmekteyiz.

Coldset (Kurutmasız) Heatset (Kurutmalı)

Biz şu ana kadar Heatset baskısından bahsettik. Coldset baskı ise sadece 3. Hamur veya 1. Hamur basılabilir gibi üzeri kaplanmamış kağıtlara baskı yapan (Gazete gibi) kurutma tüneli bulunmayan makinelerde baskı yapılmaz.

Genellikle still-life tarzı ya da close-up fotoğraflar çekmekten hoşlanıyorsanız. Light box kullanmak çok daha iyi sonuçlar verecektir. Fakat Light boxlar pahalı olduğu için, evinizde sizin de kolaylıkla hazırlayabileceğiniz bir light box yapabilirsiniz. Light box ile ışığın daha yumuşak ve dengeli bir biçimde objeye/objelere çarpmasını sağlayabilirsiniz. Ayrıca obje/objeler için çok farklı fonlar da yaratabilirsiniz. Sanırım aşağıdaki fotoğraf, ev yapımı light box için çok daha açıklayıcı bir örnek olacak.

Ev Yapımı Light Box

DİYAFRAM VE ENSTANTANE
Diyafram ayarı objektif içerisindeki diyaframın veya iris’in hangi dereceye kadar açık kalacağının belirlenmesidir. Objektifler en fazla düzeyde ışık toplayabailmek için dizayn edilmişlerdir. Diyafram gözümüzdeki iris gibidir; güçlü ya da parlak ışık altında kısılır, az ışık altında ise genişler. Objektif içinden gelen ışığın bir kısmının engellemek için diyafram kapatılabilir veya durdurulabilir. Diyafram ayarı ile aynı zamanda bir portre veya macro fotoğraflardaki alan derinliğini de değiştirebiliriz.

Macro’larda Alan Derinliği ve Diyafram Ayarı
MODE: M-Manuel Mode Alan derinliği macro’larda çok büyük önem taşımaktadır. Bir objeyi macro olarak fotoğrafını çekeceğimiz zaman zoom ayarlarını yaptıktan sonra sadece objemizin mi net olacağına yoksa obje ve arka planın mı net olacağına yani alan derinliğine karar vermeliyiz. Bunu diyafram ayarı ile oynayarak yapabiliriz. Büyük diyafram açıklığı(Ör: f:2.8-f:3.0) alan derinliğini azaltır ve objenin net arka planın blur-bulanık çıkmasını, küçük diyafram açıklığı (Ör: f:8.0-f:7.6) alan derinliğini arttırır objenin ve arka planın net çıkmasını sağlar. Burada çok dikkat edilmesi gereken bir yer daha vardır ki o da enstantane hızıdır. Diyafram ayarı ile oynadığımız zaman lens-sensor’e düşecek ışık miktarı da değişeceğinden ona göre enstantaneyi hızlandırmak ya da yavaşlatmak gerekebilir. (Bunu çekmiş olduğum örnek fotoğraflarda çok daha açık olarak görebilirsiniz.) Fakat makinenizde “A” Aperture-Diyafram Öncelikli Mode varsa onu kullanmanızı tavsiye ederim. O zaman siz diyafram ayarını değiştirdiğinizde makine otamatik olarak enstantaneyi değiştirecektir.

Örnek: 1 Burada küçük diyafram açıklığı kullanarak alan derinliğini arttırdım. Böylece hem obje hem de arka plan net olarak kadrajlandı. f:7/6 s:1sec 

Örnek 2: Burada ise büyük diyafram açıklığı kullanarak alan derinliğini azalttım. Böylece sadece obje net, arka plan blur-bulanık olarak kadrajlandı.

f:3 s:1/4sec

ENSTANTANE (Perde Hızı – Ötrücü – Obturator) Diyafram göz bebeği ise, enstantane göz kapağının açılıp kapanmasıdır. Fotoğraf makinemizin içinde bulunan sensörün veya filmin üzerine düşen ışığın süresini ayarlayan sistem, fotoğrafın ne kadar zaman diliminde çekileceğini de belirler.

Enstantane yaprak adı verilen metalden yapılmış perdedir. Deklanşöre basıldığında seçilen zamana göre perde-enstantane açılır film ya da sensör üzerine ışık üzerine düşer ve perde kapanır. Işık koşullarına ve hareket özelliklerine göre bir fotoğraf ya çok kısa ve ya uzun zaman süresinde çekilebilir. Işığın film üzerine düştüğü süreye “Pozlandırma” adı verilir. Güçlü ışıklarda az, zayıf ışıklarda uzun pozlandırma yapılır. Yine hareketi dondurmak için az, flulaştırmak için uzun pozlandırma söz konusudur. Düşük pozlandırma sürelerinde (özellikle gece manzara fotoğrafı çekimlerinde) perde daha uzun süre açık kalacağı için, fotoğraf makinemiz titreşime karşı aşırı hassasiyet gösterir. Bu gibi durumlarda kesinlikle tripod kullanılmalıdır.

MODE: S (Shutter  Deklanşör Hızı)

Fotoğraf makinesinde bu ayar seçildiğinde, çekim yapmadan önce enstantane ayarını kendimiz yapabiliriz. . Fotoğraf makinesi limitleri dahilinde uygun diyafram ayarını kendisi ayarlayacaktır. Deklanşör  enstantane hızı düşürüldükçe hareketli nesneleri dondurabiliriz. Deklanşör hızını düşürdükçe yani daha hızlı bir çekim modu seçtikçe ışık yeterli olmadığı taktirde, kadraj kararacaktır.

Burada enstantane hızı 1 saniye olarak ayarlandı. Fotoğrafa bir hareket hakim durumda

Burada ise enstantane hızı 1/250 sn olarak ayarlandı. Su damlacıklarında bir uzama gözlenmekte. 

Burada ise, enstantane hızı 1/1000 sn olarak ayarlandı. Su damlacıkları rahatlıkla seçilebiliyor.
Son olarak, burada ise enstantane hızı 1/2000 olarak ayarlandı. Su damlacıkları çok daha net.

Kaynak: http://forum.donanimhaber.com/m_1304283/tm.htm