Kartonaj

<< || >>

---

KARTONAJ
Kartonaj kelimesi dilimize Fransızca’da kullanılan “Cartonnage” kelimesinden adapte edilmiştir. Fransızca’da sözlük anlamı olarak; karton kutu, Kap geçirme, Mukavvacılık ifadelerinin karşılığıdır.

Gerçekte, karton malzeme ile üretilen basılı ürünler, fonksiyon olarak birer ambalaj veya yarı ambalajdırlar, ancak “ambalaj” sözü çok genel bir anlatımdır.

Matbaa bilimciler “ambalaj” sözünü; “herhangi bir eşya veya maddenin içine konduğu, bir yerden bir yere taşımaya, saklamaya, korumaya, nihai tüketici pazarında talep yaratmaya yarayan araç” olarak tanımlarlar. Ambalajlar, üretildiği malzemenin cinsine göre çeşitlenirler:

• Karton ambalajlar
• Kâğıt ambalajlar
• Cam ambalajlar
• Oluklu mukavva veya mukavva ambalajlar
• Plastik ambalajlar
• Kontrplak veya ahşap ambalajlar
• Metal ambalajlar
• Köpük (Styraphor) ambalajlar.

Bu malzeme cinsleri arasında matbaacıyı en çok ilgilendiren kağıt ve özellikle karton ambalajlardır.

Karton Ambalajlar Ve Kullanım Alanları

“Kartonajın” ayrı bir konu olarak düşünülmesine salt matbaa açısından bakmayıp, diğer ambalaj malzemeleri arasındaki konumu olarak irdelersek, karton malzemenin diğer malzeme cinslerine göre avantajlı olduğunu görebiliriz. Şöyle ki: Cam veya plastik bir şişeyi arada karton bir ayırıcı veya tutucu olmadan yan yana veya üst üste istifleyip taşıyamayız. Bu yüzden şişeler öncelikle tek tek bir karton ambalaj içine konulmalı ve daha sonra istiflenmelidir. Bu işlem için en ucuz ve en kolay işlenebilen malzeme “karton” dur.

Satış konusunda, içinde taşıdığı ürüne en iyi albeniyi kazandırabilmesi diğer ambalaj malzemelerine göre en üstün gelen yanıdır. Karton malzemeler, ofset, tipo, tifdruk, serigrafi, vb. baskı tekniklerinde kolaylıkla işlenebilir ve arzu edilen nitelikli baskı elde edilebilir.

Karton malzemenin, kağıda göre dayanıklı ve sert olması üçüncü bir üstün özellik olarak kendini gösterir.

Çeşitli laminasyon teknikleri ile sızdırmazlığı sağlanabilen karton malzeme, “süt” gibi hassas bir gıda maddesini dahi koruyabilir ve taşıyabilir.

Plastik, ahşap, metal ve mukavva ambalaj malzemeleri ile kolayca birleştirilebilmesi, karton malzemenin avantajlı bir yönüdür.

Diğer ambalaj malzemelerine göre bu denli avantajlı olan kartonun işleyicisi matbaa sektörüdür, yani matbaacıdır. Aslında çevremize baktığımızda hemen karşılaşabildiğimiz bir ilaç ambalajı veya benzeri karton bir ambalaj ürünü vardır. İçinden tüpünü aldıktan sonra bükerek çöp kutusuna attığımız bir diş macunu ambalajının işlevi orada bitmiştir, fakat matbaacı ve tasarımcının konuyla ilgili problemleri karton ambalaja gereksinim olduğu sürece bitmeyecektir.

Gerçekte, karton ambalaja konmuş bir ürünü alan tüketici çoğunlukla ambalajı incelemez ve o ambalajın hangi aşamalardan geçerek o duruma geldiğini bilmez ve de bilmek durumunda değildir. Hatta kullandığı ürünün ambalajın içinde nasıl durduğuna bile bakmaz. Burada tüketiciyi ilgilendiren, nihai satın alma kararında etkili olabilen renk ve dizayn unsurudur ki buda bir pazarlama ve grafik problemidir. Tüketici genellikle buna da dikkat etmez ve eleştirmez ancak farkında olmadan etkilenir.

Karton ambalaj ürününün meydana gelmesindeki aşamalar şunlardır:

1) Tüketiciye yönelik pazar araştırmaları ve analizi

2) Pazar araştırmalarına dayalı tasarım ve grafik çalışmalar

3) Basım ve doluma arz etme

Birinci konumdaki pazar araştırmaları matbaacının konusu olmamakla beraber ambalaj basımını gerçekleştirecek olan matbaanın bu konudaki bazı verileri bilmesi üretimin sağlığı açısından zaman zaman çok gereklidir.

İkinci konumdaki aşama tasarım ve grafik problemi olmakla beraber tasarımcının matbaa teknolojisini, matbaacının da grafik ve tasarımla ilgili bazı noktalan bilmesini gerektirir. Daha açık bir deyişle tasarımcı ve matbaacı işbirliğinin şart olduğu aşamadır. Üçüncü aşama tamamen matbaacıyı ilgilendiren bir teknik üretim konusu olmakla beraber üretim süreci içinde grafik tasarımcı ile uyumlu bir dayanışma, üretimin sağlığı açısından önemlidir.

Matbaacı çoğu kez karton ambalaja gereksinimi olan üreticiden, siparişi doğrudan alan, üreticinin gereksinimini saptayan, fiyat analizi yaparak teklif veren, dizayn ve konstrüksiyon işlemlerini yaptıran veya az da olsa yapan ve sonuçta sağlıklı bir biçimde basımı gerçekleştirerek üreticiye sunan kişidir. Bu nedenlerle matbaacının kartonla meydana gelen üretimdeki tekniği ve yan bilgileri iyi bilmesi gerekmektedir.

Karton malzeme ile yapılan bir ambalaj, herhangi bir kalınlıkta kağıda basılmış ve kenarlarından tıraş alınıp paketlenerek kullanıcıya yansıtılan bir baskı işine göre öncelikle “üç boyutlu” olmasıyla önemli bir farklılık gösterir.

Ayrıca karton ambalajın, içine konulan ürünün doldurulması ile devam eden bir üretim aşaması ve nihai tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği çeşitli taşınma aşamaları, tasarımcı tarafından dikkate alınması gereken konulardır.

Bütün ambalaj ürünlerinde olduğu gibi karton ambalajların kullanım alanları da sanayi türlerinin ürettiği ürünlere göre belirlenir.

Bunlar:

İlaç Sanayi

Şurup, süspansiyon, damla gibi akışkan maddelerin konduğu cam şişeleri taşıyan ambalajlar Tablet vb katı ilaçların konulduğu şişe, alüminyum tüp, plastik şişe ve vakum türü malzemeyi taşıyan ambalajlar.

Krem gibi sıcakta eriyebilen yarı katı ve alüminyum tüp veya blister ambalajda bulunan malzemeleri taşıyan ambalajlar.

Kozmetik Sanayi

Parfüm, krem, solüsyon v.b. malzemelerin konduğu cam şişe, plastik veya alüminyum malzemeleri taşıyan ambalajlar.

Temizlik Maddeleri Sanayi

Sabun, diş macunu, deterjan v.b. ürünleri taşıyan ambalajlar. Kağıt peçete, tuvalet kağıdı ve çocuk bezi gibi yumuşak malzemeleri taşıyan ambalajlar.

Gıda Sanayi

- Bisküvi, çikolata vb. gibi katı ürünleri taşıyan ambalajlar.

- Süt, ayran, aromatize v.b. sıvı ürünleri taşıyan ambalajlar.

- Peynir, yumurta, et tavuk v.b. gibi gıda ürünlerini taşıyan ambalajlar.

Elektronik Sanayi

Mamul ve yarı mamul elektronik ürünler yedek parçalar ve aksesuarları taşıyan ambalajlar.

Oto Sanayi

- Oto aksesuarı ve yedek parçalarını taşıyan ambalajlar. Kimya Sanayi Sıvı veya katı kimyevi maddelerin içine konduğu cam, plastik şişe ve poşetleri taşıyan ambalajlar.

Fotoğrafi Sanayi

Işığa duyarlı film, kağıt, kimyevi maddelerin konulduğu poşet veya blister malzemeleri taşıyan ambalajlar. Kamera ve aksesuarlarını taşıyan ambalajlar.

Oyuncak Sanayi

Metal, tahta, plastik v.b. malzemelerle üretilmiş tüm oyuncak çeşitlerinin konduğu ambalajlar.

El Aletleri Sanayi

Pense, matkap vb. ağır ve delici ürünlerin konduğu ambalajlar.

Büro Gereçleri ve Kırtasiye Sanayi

Kalem, silgi, pergel, gönye v.b. ürünlerin konduğu ambalajlar.

Tütün ve Alkollü içecek Sanayi

Sigara, puro, pipo tütünü v.b. ürünlerin konduğu ambalajlar.

Alkollü içkilerin konduğu cam şişeleri taşıyan ambalajlar.

Ev ve Mutfak Gereçleri Sanayi

Çatal, bıçak, tencere, ütü, saç kurutma makinesi, tıraş makinesi v.b. sert ve değişik biçimli gereçleri taşıyan ambalajlar.

Konfeksiyon Sanayi

Elbise, kravat gömlek, mendil, çorap v.b. hafif ve yumuşak ürünleri taşıyan ambalajlar. Ayakkabı, kemer, cüzdan, deri giysi v.b. ürünlerin konduğu ambalajlardır.

Diğer yazılar