Karton Testleri

<< Ambalaj Fonksiyonları || >>

---

3. KARTON TESTLERİ

Karton hammaddeden mamul hale geçmeden önce çeşitli testlere tabi tutulur

3.1 Gramaj

Kartonun 1m²’ sinin ağırlığıdır. Kartonun gramajı ± %10 gibi kabul edilebilir. Fakat matbaaların çalıştıkları firmalar bu limiti daha da azaltabilir ve kartonun daha sitabil hale gelmesini isteyebilirler. Hassas terazi ile kartondan kesilmiş 100 cm2′lik alanın ölçümü yapıldıktan sonra çıkan
sonuç 100 ile çarpıldığında kartonun gramajı tespit edilmiş olur.

3.2 Kalınlık

Kalınlık karton için önemli bir özelliktir. Karton kalınlığı işin niteliğine göre seçilmeli ve hem aynı tabakada hem de ard arda gelen tabakalarda homojen olması gerekir. Kalınlığı ölçmek için mikrometre
kullanılır.

3.3 Stiffness

Şekil 9  The Pira Crease and Board Stiffness Test Cihazı

Stiffness kartonun eğilmeye karşı gösterdiği dirençtir ve kalınlıkla doğru orantılı bir artış gösterir.

Stiffness ölçümü yapmak için karton su yönünde (MD), su yoluna dik (CD) numuneler 70×38 mm ebadında kesilerek ölçüme hazır hale getirilir.

Ölçüm cihazın (J) kısmında yapılır. Stiffness ölçümü için MD ve CD numuneleri sırayla ölçüm yapılır. Ölçüm, numunelerin 15 °’lik açıyla 15 sn tutulmasıyla (F) yük çubuğunun karşısında bükülür ve bu çubuk üstündeki kuvvet digital ekranda (C) görüntülenir. Ekrandaki değer gram cinsindendir.
Gerçekçi bir sonuç elde etmek için 10 örnek test etmek yeterli olacaktır.
Karton stiffhessi ölçümün yapıldığı iki bölgeye göre küçük farklılıklar gösterir. Bu iki bölge: Kartonun yük çubuğuna temas eden yüzeyi (iç taraf) ve bunun karşı yüzeyidir (dış taraf) Bu yüzden 5 numune iç taraftaki astarından, 5 numune dış taraftaki astarından ölçülmelidir.

Şekil 10  Stiffness Numunelerinin Gösterilmesi

Pira karton ve piliyaj Stiffness testleri BS 3748: 1914 standardına uygun olarak düzenlenmiştir.

MD/CD oranının 22,5 arasında olması istenir. Test edilecek numunelerin 25°C ve 50%r.h. koşullarında şartlandırılması gerekir.

3.4 Rutubet

Karton için önemli bir özellik olup, kartonun işlenebilirlik, basılabilirlik özelliklerini etkiler. Test için 100 cm2 ebadında kesilmiş numune ağırlığı tartılır ve 105 °C’deki etüvde 4 saat bekletilir. Etüvden çıkan numune tekrar tartılır. İlk tartım son tartımdan çıkartılır, aradaki fark ilk tartım sonucuna bölünür ve sonuç 100 ile çarpıldığında % nem hesaplanmış olur

Bu sonuca göre karton hakkında bilgiye varılır. Ofset baskı için % 5055 nispi nemin 21 °C’de en uygun olduğu ve ± %1′lık bir toleransın zorluk çıkarmadığı belirlenmiştir.

3.5 . Karton Ambalaj Üretim Aşamasında Yapılan Gözlemler

Karton ambalaj üretiminde 3 proseste gözleme dayalı kontroller yapılır. Bunlar onaylı prova baskı sonunda seri üretime geçildikten sonra baskı sırasında prova baskı üzerinden kontrollerin yapılmasıdır. Prova baskı sonrasında elde edilmiş spesifîkasyonlar üzerinden bu kontroller yapılır.
Renk kontrolü, densite değerlerinin limitler içinde olması, baskıdan kaynaklanan çapak, ton, ayarsızlık vb. gibi problemlerin giderilmesi gerekir.

Baskı sonunda kesimde ürünün doğru kesilmesi gerekir. Kesim sırasında olukların kontrolü, kesen, kesmeyen bıçakların kontrolü, kartonun istenilen şekilde çatlama ve patlama yapmadan kesilmesi gerekir.

Kesimden çıkan ürün ayıklamada ayıklanır ve paletler üzerinde toplanır. Yapıştırmaya gelen ürün burada yapıştırılırken baskıkeskiyapıştırma son kontrolleri yapılarak müşteriye hatalı bir işin gönderilmesi önlemleri alınır.

3.6 . Üretim Sonrası Yapılan Karton Kutu Testleri

Üretim sonrası derken yan yapıştırması yapılmış bir deterjan kutusu örneğiyle açıklama yapabiliriz. Ama ilk önce kesimden sonra alınan kutu numunelerine stiffnesscrease testleri uygulanır.

3.6.1. SiffnessCrease Testleri

Stiffness testini karton testlerinde değinmiştik. Crease testi de aynı cihazda yapılır. (I) bölümüne yerleştirilen numune 90°’de 15 sn sonunda gram.cm cinsinden bir sonuç verir.

Crease numunesi, stiffness numunesinden farklı bir numunedir. Çünkü crease testi, piliyaj yerinde gösterdiği dirençtir. Numunelerde CD ve MD örnekleri vardır.

Şekil 11  Crease Numunelerinin Gösterilmesi

Ölçüm yaparken piliyajın yük çubuğunun tam karşısına gelmesi gerekir ve kartonun baskısız yüzü bize doğru olmalıdır. Ölçüm sonucunun 400′ün üzerinde olmaması gerekir.

3.6.2.Gramaj Drop Kalınlık Testleri

Karton kutu üzerinden 100 cm2′lik bir alanın kesilmesiyle onun gramajını, micrometre ile ölçüm yaparak kalınlığını ve en son işlem olarak drop yani su emişine bakabiliriz. Drop bir pipet (damlalık) yardımıyla bir damlanın kartonun iç yüzeyine (baskısız tarafına) damlatılması ve ne kadar
zamanda emilmesidir. Bu işlem tutkallama ve dolum makinasındaki dolum esnasında
alt ve üst flap ve kapakların tutkallanmasını direk etkilediği için yapılmaktadır. Bu şekilde makinanın devir hızı belirlenir.

3.6.3.Compresion Testi

Yan yapıştırması yapışmış kutulara uygulanan testin amacı, kutunun maximum alacağı yük miktarının bulunmasıdır. Kutunun dolumdan sonra ulaşım, paletleme, raflama ve iklim şartlarına göre belli bir mukavemeti olması gerekir. Kutu, içindeki ürünü korumalı ve dış görünümünü muhafaza etmelidir.

Yapışmış olan kutu Instron Compresion Test Cihazına flap ve kapakları çalkaladıktan sonra (90° ters yönde çevrilir) yerleştirilir. Bu arada kutunun iklim şartlarından en az etkilenebilmesi için şartlandırma koşullarına yani 20°C ve 15% r.h. 24 saat şartlandırılmış olması gerekir. Kutu teste tabi
tutulup bilgisayar bağlantısıyla sonuçları elde ederiz.

Bu test, karton gramajına, kutunun ebadına, kutunun özelliklerine göre değişim gösterir.

Daha çok müşteri spekleri doğrultusunda istenilen limitlere ulaşılır.

3.6.4. Sürtünme Testi

Ürünün mürekkep ya da lak değişiminde prova baskı, ürün kontrolü sırasında basım zamanından 24 saat sonra istenilen mürekkep ise mürekkebin tabaka üzerinde yoğun olduğu bölgeden su yoluna ters numune kesilir ve baskı yapılmamış aynı kartonun da su yoluna ters numune kesilerek baskısı yapılmış
yüz ile baskı yapılacak yüz çakıştırılıp 25 gidişgeliş yapan cihaz ile sürtünme testi yapılır.

Bu testin sonucuna pratikte kazanılan bilgilerin gözlemsel sonuçlarıyla ulaşırız.

KAYNAKÇA

● Mehmet Emin Torun, Yasemin Şekerçioğlu, Lisans BitirmeTezi

Diğer yazılar Ambalaj Fonksiyonları Tarih:17 Ocak 2010 1.661 views Kartonun genel tanımı Tarih:17 Ocak 2010 4.012 views Kartonun Yapısı Tarih:17 Ocak 2010 3.027 views